Thứ Tư, 14 tháng 10, 2015

Khép đùi



Truyện ngắn

Đó một buổi chiều gần giáp Tết, ông bỗng thấy nhớ nàng da diết. Họ chia tay nhau đã 3 năm và hoàn toàn cắt đứt mọi liên hệ. Mà hình như nàng cũng đã rời thành phố này từ ngày đó.
Ông chạy xe qua những ngã đường đã từng cùng nhau qua, thấy lòng chùng xuống như thời trai trẻ khi nhớ một bóng dáng. “Em rất ít đi con đường này?”, “Tại sao vậy?”, “Vì nó quá nhiều cửa hàng thời trang, em sợ mình sẽ bước vô dù không còn tiền”.
Ông rẽ phải khi qua ngã tư. Thành phố này chỉ tương đối vắng vẻ trong những ngày này. Có cảm giác hơn một nửa dân số Sài Gòn đã về quê hay đi đâu đó. Bất chợt tay thắng vô thức làm chiếc xe chậm lại. Ông vừa nhác thấy một bóng hình, chính xác hơn là một dáng ngồi quen thuộc. Chiếc xe máy đã vượt qua. Đó hình như là một cửa hàng. Ông quay đầu xe lại. Gần đó là một khoảng rộng trước sân một trường học. Ông dừng xe ở đó và nhìn qua phía đối diện. Đúng vậy, dáng ngồi rất quen, chiếc váy hoa dài cũng quen. Lần đầu tiên ông gặp Thu nàng đã ngồi như vậy. Hai đùi hơi khép lại, hai bàn tay nhỏ đặt vào nhau để giữa hai đầu gối. Mắt nhìn ra xa như đang trông ngóng điều gì. Nó như một phiên bản của bức tranh Em Thúy của họa sĩ Trần Văn Cẩn. Tình yêu của nhân loại có thể bắt đầu từ nhiều lý do, chuyện của ông và nàng là từ cái dáng ngồi.
Bên kia đường như linh tính có người quan sát mình, cô gái nhoẻn cười gật đầu với ông. Giờ ông mới để ý đến bên trong cửa hàng, thì ra nó là một tiệm hớt tóc bình dân. Chẳng hiểu sao, ông bật xi nhan, băng qua đường. Thấy có khách, cô gái đứng lên đón. Khi ông dựng xe sát bên trong, cô bước vào, lấy ra một sợi xích khóa bánh xe lại. Ông hơi ngạc nhiên với hành động cẩn thận đó nhưng không nói gì. Cô gái hỏi “Anh hớt tóc?”, ông gật đầu, bước vào tiệm, ngồi lên chiếc ghế hớt tóc cũ bọc da giả màu đen. Cô gái chuẩn bị đồ nghề, sửa nhẹ vai ông và hỏi: “Anh có gội đầu không?”, ông nói không, chỉ hớt tóc cạo râu sơ qua. Cô gái không nói gì, quay lưng về phía ông cầm lên chiếc kéo.
Giờ ông mới nhìn kỹ cô. Cô có vẻ cũng bằng tuổi Thu, nhưng thấp hơn nàng và khuôn mặt khác hẳn vì nó bầu bĩnh. Nhìn cô khá chơn chất. Tiệm hớt tóc đơn sơ, chỉ một chiếc ghế giành cho khách, một chiếc ghế nhựa sát tường, phía sau được ngăn bởi một tấm màn vải hoa cũ…
Không hỏi ông gì thêm, cô gái bắt đầu dùng kéo tỉa dần trên mái tóc phía trước trán. Chiều đã tàn. Đèn đường đã bật sáng từ lâu. Cái kính lớn trước mặt phản chiếu dòng xe thưa thớt. Cô gái dùng kéo xén ngang chỗ tóc mai, hỏi ông: “Anh muốn cắt ngắn hơn không?”, ông nói “Vậy được rồi” vì thật ra không quan tâm đến đầu tóc mình lắm. “Lát em cạo mặt và ráy tai cho anh nha”. “Ừ, được”.
Khi cô gái chuẩn bị dao cạo ông nhìn phía sau người cô. Vòng hông cô khá lớn nên nhìn gợi cảm, kiểu phụ nữ dễ sinh con. Ông nhớ Thu từng nói muốn có con cùng ông..
“Bác sĩ nói là anh sẽ sống không hơn vài năm nữa, anh không lấy em đâu”
“Thì ít nhất em cũng có vài năm bên anh, đừng bỏ em”
“Không được, em còn trẻ, em có biết nếu anh mất đi, khoảng đời phía sau là dài lắm hay không”
Vài năm? Ba năm? Năm năm… Có lẽ bọn lang băm đó đã nói sai. Dù sao nàng cũng đã biến mất. Những nơi nàng từng ở, từng học, từng làm việc đã không còn dấu vết nào.
Cô gái xoa kem cạo mặt, bàn tay cô khá êm ái, khuôn ngực cô gần sát bên mắt ông…
Bỗng nhiên ông nhớ có lần tình cờ rơi vào một cuộc nhậu có mặt một nhà văn tạm gọi là X. Ông ta ngoài 70, đã qua cuộc “chiến tranh chống Mỹ” nhưng vẫn còn phong độ, rượu vào đọc thơ sang sảng. Nhóm bạn nâng ly, hỏi nhà văn X: “Anh kể cho bọn em nghe vì sao đưa được em Z lên giường đi, con bé xinh vậy mà, anh tài thật”.
X. cười văng nước bọt: “Haha, tao nói vài năm nữa mụ vợ tao chết, tao sẽ cưới nó. Mà vợ tao toàn xài sâm Cao Ly, thực phẩm Nhật, thuốc bổ Mỹ có mà… 100 năm còn chưa chết”
Cả bọn cười hô hố “Rồi sao nữa anh, nó tin à?”
“Sau đó nó tự nạp mạng. Nhưng cũng 40 rồi, mấy lửa rồi, không ngon như nhìn đâu”.
“Nhưng sao nghe nói anh bỏ nó?”
“À, tại nó cứ khép đùi?”
“Nghĩa là sao?”, bọn bạn anh lại cười hô hố để cổ vũ.
“Sao giăng gì, gái trốn chồng mà làm như chính chuyên. Vô khách sạn cứ giả vờ khép đùi dù đã tồng ngồng, lần đầu thì còn thông cảm, lần sau mệt thấy mẹ, hết hứng!”. Cả bàn nhậu cười vang.
Cạo hết một bên mặt thì điện thoại cô gái để trên quầy vang lên. Cô nói “Xin lỗi, em nghe điện thoại”, nhưng đứng ngay đó nói chuyện. Ông nghe rõ tiếng một cậu con trai “Chị, về chưa, em đứng ngay bên cổng trường” “Chưa, chị có khách chưa xong, xong em đã chạy qua”.
Cô tắt điện thoại, nói với ông “Em trai em, nó đến rước em”
“Em không về quê ăn tết””
“Dạ không. Quê em xa lắm, về rồi cũng phải vô vì em trai em không được nghỉ lâu”.
Rồi cô lại cạo mặt, sau đó ráy tai và kể cho ông nghe mình vô đây ở cùng em trai và nó đang học đại học tại Thủ Đức, trước kia cô làm công nhân may nhưng sau lương thấp quá nên theo bạn bè đi hớt tóc nam, tiệm này không phải của cô mà là của một người anh họ, ngày tết anh ta về quê, cho cô mượn vài tuần và cô ra trông tiệm kiếm thêm chút tiền.
Cô ngừng ráy tai, chồm qua người ông cất dụng cụ, bộ ngực cô như cố tình ấn vào vai ông. Cô thì thầm “Anh có muốn thư giãn không?”
Ông gần như bật dậy trên ghế, nhìn cô “Em nói sao?”
Cô gái có vẻ bối rối: “Nếu anh muốn thư giãn với em thì vô bên trong…”
“Em trai em đang đợi mà, mà em cũng làm chuyện này?”.
“Thư giãn” tại tiệm hớt tóc thì tại thành phố này đầy rẫy, nó là từ lóng ám chỉ những hành vi tính dục giữa khách và các cô gái bán buôn tình dục dưới danh nghĩa hớt tóc, nhưng ở một cái tiệm đơn sơ như vậy, cô gái nhìn cũng không phải những cô môi đỏ váy ngắn kia mà mời gọi “thư giãn” đã làm ông ngạc nhiên.
Thấy khách tỏ ý bất ngờ, cô gái có vẻ thẹn. Cô đứng im, không nhìn ông mà nhìn xuống chân mình. Ông nghĩ đến cậu em trai sinh viên của cô, rồi đưa tay vào túi, lấy ra một tờ giấy bạc, dịu dàng để vào tay cô “Em giữ lấy, khỏi thối, chỉ là hôm nay anh không có nhu cầu”.
Nguyễn Đình Bổn


Thứ Ba, 6 tháng 10, 2015

Còn xa!



Hoàn tất đàm phán TPP, nghe nói VN phải ràng buộc cho công dân được tự do lập hội. Là người viết văn tự do, ước mong của tôi là có tự do báo chí, xuất bản, nhưng hình như đường còn... xa lắm!
Nhiều người thường hỏi vì sao văn chương VN càng ngày càng dở, sau thời ca ngợi chế độ thì quẩn quanh với ái tình lăng nhăng, triết lý vụn vặn, sex siếc lõa lồ mà dơ bẩn. Nguyên nhân quá dễ nhận ra: không có tự do xuất bản, chế độ mở cửa nào thì thiên hạ viết theo kiểu đó. Cho sex nhưng cấm hiện thực xã hội, cấm đề cập chính trị, thì văn chương nó cũng dơ dơ chừng đó mà thôi.
Có nhà văn chỉ cho tôi một "chiêu" rằng, khi anh muốn in một cuốn sách "có vấn đề", hãy "làm bộ" hô hoán lên rằng sách của mình chỉ toàn tình yêu, đượm chút mùi tình dục, vậy là biên tập viên và nhà xuất bản họ... yên tâm, dễ được cấp giấp phép xuất bản.
Có người hỏi rằng sao phải cần xuất bản trong nước, làm nhà văn thì cứ viết tự do, cho nó lên internet hay in ở các NXB nước ngoài cũng được. Thật ra không đơn giản là như vậy. Tôi cũng công bố qua blog, in ở NXB của bạn bè tại Mỹ vài cuốn, phát hành qua amazon, nhưng giá quá cao so với trong nước, sách lại không thể về VN. Mà với một người viết, không thể bỏ qua yếu tố bạn đọc. Một cuốn sách được đón nhận, ngoài tiền nhuận bút, tác giả còn cảm thấy hạnh phúc, vì nó được chia sẻ. Niềm vui càng nhân càng lớn mà. Vì vậy tôi đã chọn in Mút Mùa Lệ Thủy trong nước, dù cũng có chút trục trặc. Đó là chưa kể đến, có những "lằn ranh đỏ" không được vượt qua, nếu anh chưa muốn ngồi tù!
Ngoài ra muốn nền văn học chung phát triển, cần có một KHÔNG KHÍ VĂN NGHỆ, lịch sử văn học hiện đại VN có 3 thời kỳ như vậy, thứ nhất là thời kỳ "thi nhân tiền chiến", thứ 2 và thứ 3 xảy ra cùng lúc, một ở miền Bắc (và các văn nghệ sĩ trong khu) là không khí văn nghệ thời chiến, xây dựng xã hội chủ nghĩa, chống "Mỹ ngụy" và một ở miền Nam thời 1954-1975 là không khí văn nghệ tự do sáng tác,chịu ảnh hưởng từ các trào lưu văn học thế giới. Cả 3 thời kỳ này đều tạo ra nhiều tác phẩm, nhưng do các tác phẩm văn nghệ phía Bắc phần lớn là dạng minh họa, nên ngày nay nó chỉ còn dạy trong nhà trường một cách ép buộc, với xã hội, nó trở thành vô giá trị. Văn học trước 1945 vẫn được đọc, văn học Việt Nam Cộng Hòa dù phần lớn cấm tái bản, vẫn được tìm đọc.
Hiện tại VN không có cái không khí cần thiết đó!
Theo tôi, văn học nghệ thuật VN sẽ được phục hồi chỉ sau khi có tự do xuất bản bởi khi đó nó sẽ tạo ra một "không khí văn nghệ" mới. Còn nếu tiếp tục như bây giờ, với các loại hội ăn bám vào tiền thuế nhân dân, văn nghệ sĩ được báo chí nhắc tên chỉ là bồi bút (tùy cấp độ, nhưng một khi đã nhận tiền ngân sách thì đã là bồi bút), các tác phẩm được viết vội vã, nhàm chán sau khi dự các "trại" (chữ này thật chính xác, nó giống như trại chăn nuôi), các tác phẩm được dịch cũng nằm trong khuôn khổ đó thì văn học VN sẽ còn trì trệ dài dài.
Nhưng khi nào có tự do xuất bản? Hình như cũng còn xa lắm!

Thứ Hai, 28 tháng 9, 2015

Độc thủ đại bịp!



Bất kỳ một quốc gia nào cũng kế thừa văn hóa tiền nhân. Các vương triều Trung Hoa xưa được xem là bậc thầy dùng độc dược, mà nổi danh bậc nhất có lẽ là Từ Hy Thái Hậu. Trong tiểu thuyết lịch sử "Thanh cung thập tam triều" có mô tả điều này. Sống động nhất có lẽ chuyện Lan Nhi, người sau này là Từ Hy đã dùng độc dược hạ sát cả 4 "nàng Xuân" của vua Hàm Phong để độc chiếm sự sủng ái và sau đó là độc chiếm cả vương triều Mãn Thanh. Hàm Phong yêu hoa, thích mùaxuân nên trước khi Lan Nhi nhập cung, ổng mê đắm 4 nàng là Hải Đường Xuân, Hạnh Hoa Xuân, Mẫu Đơn Xuân và Liên Hoa Xuân. Sau khi vào cung, Lan Nhi trở thành Tây phi và bắt đầu kế hoạch "nhổ gai" của mình. Đầu tiên một đêm trước khi đến nơi hành lạc với nhà vua, Hạnh Hoa được một nữ tì dâng một bình xuân dược và nàng đã uống và chết ngay sau đó. Khi các ngự y khám nghiệm tử thi, họ tuyên bố nàng dùng xuân dược... quá liều. Người thứ 2 là Mẫu Đơn Xuân. Cô nàng thiên hương quốc sắc này không uống xuân dược, nhưng chết khi đang xông trầm hương. Độc dược Tây cung gửi đến được trộn vào trong đó, và hơi độc đã thẩm thấu qua da, khi nàng đang khỏa thân ướp hương để hầu hạ hoàng đế. Người thứ 3 là Hải Đường Xuân, nàng này thích tắm sữa tươi vào sáng sớm, và một sáng xuân nàng đã ngủ yên trong bồn tắm đầy sữa lừa mà không hề biết rằng viên thái giám hầu hạ mình đã cho độc dược vào đó.
Chỉ còn lại Liên Hoa Xuân. Hàm Phong đã nghi ngờ bèn đem nàng đến một khu vực khá cách ly trồng đầy hoa vì Liên Hoa Xuân thích hương hoa trong vườn ngự uyển. Nhưng người đẹp này đã gục chết bên những đóa hoa đang nở rộ sau khi ngửi một đóa lan quý. Theo nghiên cứu về độc chất sau này, độc dược mà Từ Hy dừng chỉ cần 1 giọt nhỏ thơm tho, ẩn trong nhụy hoa, đủ giết một con bò. Dù vậy, tất cả các cái chết kể trên đều được ngự y đưa ra những kết luận khác nhau, và Lan Nhi đều vô can. Sau khi Hàm Phong chết, nàng thẳng tiến thành Từ Hy thái hậu, tất nhiên con đường đó đầy xác người (kể cả con đẻ của mình) phải ra đi vĩnh viễn từ độc dược của nàng.
Rảnh kể chơi câu chuyện xưa xứ Tàu nhân chuyện một doanh nhân xinh đẹp của VN, là bà Hà Thúy Linh vừa bị hậu duệ của Từ Hy đầu độc. Ở gần một "độc thủ đại bịp" như vậy, nhưng người Việt, từ quan tới dân đều thiếu cảnh giác nên cực kỳ nguy hiểm. Họ đang đầu độc chúng ta bằng thực phẩm, đồ chơi, hàng tiêu dùng... và có vẻ đang chờ nạn nhân ngáp ngáp sẽ vung đao lần cuối.
Bất hạnh đã nhìn thấy, liệu có tránh được hay không?

Thứ Sáu, 21 tháng 8, 2015

Đối thoại 1: Bồi bút thượng hạng!



-Chú cho cháu hỏi chút được không?
- Ồ được, cháu cứ hỏi.
- Cháu đọc ở một status nào đó của chú nói rằng con người luôn thay đổi, hôm nay có thể xấu nhưng ngày mai phản tỉnh lại thành người tốt, chúng ta phải nhìn ở mặt tốt này.
- Đúng rồi, ý cháu là sao?
- À, cháu cũng đọc một status thấy chú gọi Chế Lan Viên là bồi bút, nhưng cháu nghĩ ông ta về cuối đời đã phản tỉnh!
- À, điều này hơi dài dòng. Con người là một thực thể tổng hòa, xấu có, tốt có, nhưng nếu để cái xấu bộc lộ ra, ảnh hưởng đến cộng đồng, thì dù có hối hận hay phản tỉnh, anh vẫn phải chịu trách nhiệm cái mình đã tạo ra. Có thể nói đời của ông Chế Lan Viên chia làm 3 giai đoạn. Giai đoạn đầu ông ta làm thơ đích thị như một thi sĩ u sầu nhưng tự do bày tỏ, và người đời còn nhắc đến Điêu Tàn. Giai đoạn thứ hai ông ta thành quan chức thơ của chế độ cộng sản và dùng trí thông minh - tài năng của mình làm ra những bài thơ nịnh nọt lãnh tụ và chế độ một cách tởm lợm, làm vấy bẩn cả tên tuổi, ngày nay từ thông dụng là đọc “muốn ói”, ví dụ toàn bài “Người đi tìm hình của nước”, hay như câu sau:
“Kìa mặt trời Nga bừng chói ở phương Đông
Cây cay đắng đã ra mùa quả ngọt
Người cay đắng đã chia phần hạnh phúc
Sao vàng bay theo liềm búa công nông”
Tất nhiên bây giờ chúng ta thấy “muốn ói” nhưng những bài thơ này một thời được ca tụng, và thậm chí một số bạn trẻ vừa lớn đã xem đó như “kim chỉ nam” của cuộc sống, trong giai đoạn này thơ ông còn kêu gọi giới trẻ lao vào cuộc “chiến tranh thần thánh” để “giải phóng miền nam” như ông từng viết:
Ai? Tôi!
Mậu Thân 2.000 người xuống đồng bằng
Chỉ một đêm, còn sống có 30
Ai chịu trách nhiệm về cái chết 2.000 người đó?
Tôi!
Tôi – người viết những câu thơ cổ võ
Ca tụng người không tiếc mạng mình
trong mọi cuộc xung phong.
Một trong ba mươi người kia ở mặt trận về sau mười năm
Ngồi bán quán bên đường nuôi đàn con nhỏ
Quán treo huân chương đầy, mọi cỡ,
Chả huân chương nào nuôi được người lính cũ!
Ai chịu trách nhiệm vậy?
Lại chính là tôi!
Người lính cần một câu thơ giải đáp về đời,
Tôi ú ớ.
Người ấy nhắc những câu thơ tôi làm người ấy xung phong
Mà tôi xấu hổ.
Tôi chưa có câu thơ nào hôm nay
Giúp người ấy nuôi đàn con nhỏ
Giữa buồn tủi chua cay vẫn có thể cười

(Chế Lan Viên- Rút trong sổ tay thơ tập 5 của tác giả)
Và đó cũng chính là “giai đoạn ba” của thơ ông. Một giai đoạn buồn, già nua nhưng tâm trí vẫn sáng láng, thông minh như ông đã từng, và nhìn lại đời mình, đời thơ, thấy rằng:
Trừ đi
Sau này anh đọc thơ tôi nên nhớ
Có phải tôi viết đâu! Một nửa
Cái cần đưa vào thơ, tôi đã giết rồi
Giết một tiếng đau – giết một tiếng cười
Giết một kỷ niệm – giết một ước mơ – tôi giết
Cái cánh sắp bay – trước khi tôi viết
Tôi giết bão ngoài khơi cho được yên ổn trên bờ
Và giết luôn mặt trời lên trên biển – Giết mưa
Và giết cả cỏ trong mưa luôn thể
Cho nên câu thơ tôi gầy còm như thế
Tôi viết bằng xương thôi, không có thịt của mình
Và thơ này rơi đến tay anh
Anh bảo đấy là tôi.
Không phải!
Nhưng cũng chính là tôi – Người có lỗi
Đã phải giết đi bao nhiêu cái
Có khi không có tội như mình

(Chế Lan Viên- Tạp chí Văn, Paris 1992)
Nhưng dù ngay trong giai đoạn đó, ông vẫn cố sống chết ôm cái “bánh vẽ” (Chả là nếu anh từ chối/ Chúng sẽ bảo anh phá rối/ Đêm vui/ Bảo anh không còn có khả năng nhai/ Và đưa anh từ nay ra khỏi tiệc…/Thế thì còn dịp đâu nhai thứ thiệt? Bài Bánh vẽ) để hưởng thụ bỗng lộc "thứ thiệt" mà không dám nói ra hết những lời thật về thực trạng đất nước, chỉ dằn vặt với riêng bản thân mình.
Chúng ta vẫn ghi nhận những thành công của ông về thi pháp giai đoạn đầu và sau này, nhưng tựu trung ngày nay không mấy ai đọc thơ ông, chỉ còn lại một cái tên và nếu đi sâu phân tích, Chế Lan Viên vẫn là một bồi bút thượng hạng.

Thứ Sáu, 7 tháng 8, 2015

Ném đá giấu tay



Ném đá giấu tay là một thành ngữ mà tôi nghĩ rằng dường như ai cũng biết ý nghĩa của nó. Nói chung nhìn một cách toàn diện, ngoại trừ vài biệt lệ, nó là một hành động xấu, không “quang minh chính đại”, “rõ ràng sòng phẳng” và được xem là “chiêu” của những kẻ tiểu nhân, dùng thủ đoạn mưu hại người mà giấu mặt, thậm chí tạo nghi ngờ cho kẻ khác.

Ngày nay, trong thời buổi nhà nhà internet và tương tác trên facebook, hành động này lại phát triển mạnh hơn bao giờ hết. Chúng ta có thể nhìn thấy rất nhiều ví dụ từ facebook, trong môi trường đó có những tài khoản mang những cái tên mà không ai biết là ai, nhưng họ sẵn sàng tung hê ra đủ thói hư tật xấu, hay chuyện thâm cung bí sử của người khác, và tất nhiên khi đã ẩn danh thì chuyện thêu dệt là không tránh khỏi.

Và dù rằng facebook có tiêu chí dùng tên thật, nhà cung cấp vẫn phải thỏa hiệp chế độ “tên giả”, thậm chí năm 2014, facebook từng thử nghiệm một ứng dụng mới trên nền tảng iOS, cho phép người dùng có thể tương tác trên các “phòng chat” mà không cần dùng tên thật của mình (có thể vừa ẩn danh vừa tán gẫu). Ngoài những lợi ích thiết thực, những ứng dụng tương tác, truyền tin, đăng bài viết và hình ảnh nhanh chóng, nhưng không cần qua thẩm định, mỗi cá nhân tự đưa thông tin và tự chịu trách nhiệm, có thể xem facebook là mảnh đất màu mỡ cho trò ném đá giấu tay trên không gian mạng.

Người Việt đã lợi dụng triệt để vai trò của internet, cụ thể là mạng xã hội để phục vụ việc triệt hạ đối thủ bằng hình thức ném đá giấu tay. Trong chuyện kinh doanh, việc nhân danh một người nổi tiếng để khen hay chê sẽ tạo hiệu ứng rất lớn. Và có nhiều công ty đã bất chấp đạo đức kinh doanh, và cả pháp luật khi tạo ra một tài khoản ảo của ca sĩ X, hay diễn viên Y để vu vạ cho đối thủ trực tiếp trên thương trường, dù rằng X hay Y đều vô can, nhưng công chúng thì rất dễ tin và việc tạo ra một tài khoản facebook mang tên người nổi tiếng với đầy đủ hình ảnh chỉ mất chừng vài phút.  

Nhưng rùm beng nhất với trò này phải nói thuộc giới nghệ sĩ biểu diễn. Nếu theo dõi chuyện này hàng ngày, chúng ta sẽ choáng với lượng thông tin thuộc loại “thâm cung bí sử” của họ với đầy đủ hỉ nộ ái ố. Giựt tiền, giựt tình, giả danh từ thiện hay hành xử vô văn hóa của các ca sĩ, diễn viên, người mẫu… gần như được cập nhật liên tục, dù có nhiều tài khoản không để tên thật nhưng sự tò mò của công chúng là vô biên nên người ta vẫn tìm đọc, bất chấp đó là tin giả và nó ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhân thân người bị đồn thổi.

Ngay cả trong môi trường văn hóa văn nghệ cũng không ít trò này. Ký một cái bút danh hoàn toàn xa lạ trong những bài “phê bình” mang tính đả phá, qui chụp nặng nề về những học thuật hay tác phẩm còn tranh cãi tại Việt Nam cũng là cách ném đá giấu tay mà một vài trang văn nghệ trên các tờ báo hiện nay vẫn đăng tải. Người viết không dám dùng tên thật đã đành, bút danh thường dùng cũng không, từ chối đối thoại nên hành động này thiếu tính xây dựng và nó không đẹp. Rồi gần đây các “dư luận viên” nữa, cũng không thiếu những trò như “tát nước theo mưa”, “đánh bùn sang ao”, thậm chí cả “ngậm máu phun người”…

Nói chung ngoại trừ đó là một mưu kế, một chiến thuật khi đối đầu với kẻ thù ngoài chiến trường (như đã nói biệt lệ ở trên) thì tại mọi nền văn hóa, trong ứng xử cộng đồng muốn chính trực nhất thiết phải chính danh.

Chuyện ném đá giấu tay nếu vi phạm pháp luật, nó thuộc quyền điều tra và xử lý của chính quyền. Còn trên bình diện cá nhân, nếu còn con người thì chắc trò ném đá giấu tay vẫn tồn tại. Vì vậy chẳng có gì ngạc nhiên nếu một ngày “xấu trời” nào đó, chúng ta nhận một cục đá vào mặt mà chẳng thể biết kẻ nào đã ném!


NGUYỄN ĐÌNH BỔN (Bài đã đăng trên Thể Thao Văn Hóa cuối tuần)

Chàng chăn dê ở Cần Giờ và một thực thể huy hoàng đổ vỡ

Bờ biển bị ngăn bởi một hàng rào bằng lưới sắt cũ có nhiều dây bìm bìm đang ra hoa. Con đường nhìn ra biển với vỉa hè được lát gạch t...