Chơi Xuân, chớ để hoa buồn

Gần cuối năm, nhìn chậu mai đang chuẩn bị lặt lá ngoài sân, tự nhiên con gái tôi nói: “Ba ơi, năm nay mình đừng đi mua hoa vào ngày 30 Tết nữa nhen ba!”

Tôi hơi giựt mình, nhưng vẫn hỏi: “Vì sao vậy con?”, con gái nói: “Nhìn cảnh người ta đập vỡ các chậu hoa, cho các cành đào lên xe rác, con buồn quá”!

Câu nói của con làm tôi chạnh lòng nhớ lại những trưa 30 Tết vài năm gần đây tại các điểm bán hoa lớn của thành phố. Như Tết năm ngoái, tại công viên Gia Định, ở khu vực bán hoa cúc vạn thọ, một người thanh niên đứng buồn bã nhìn các công nhân vệ dọn bỏ hàng chục chậu hoa của mình vào thùng rác đem đi. Ngay lúc đó, một phụ nữ còn khá trẻ muốn mang chậu hoa cúc “miễn phí” về nhà nhưng nhìn cái lắc đầu của người bán hoa, anh bảo vệ đã cương quyết lấy lại cho vào thùng rác.

Cạnh bên người bán hoa cúc gốc miền Tây, một người đàn ông mang hoa đào từ Bắc vào cũng dùng gậy tự tay đập phá các cây đào của mình. Hỏi chuyện mới biết có những gốc đào lên đến 4 - 5 triệu nhưng đành bỏ bởi dù đau lòng cũng phải làm như vậy để “người ta bỏ đi cái tính mót hoa giờ chót”. Quả là những hình ảnh đáng buồn! 

Năm nay lại có một tin không vui cho người mang sắc xuân vào phố thị: Thành phố đã có văn bản không tổ chức chợ hoa tết tại lề đường, vỉa hè, dải phân cách với lý do gây ùn tắc giao thông và mất mỹ quan đô thị, liệu rồi trưa ngày 30 tết lại tái diễn hoa ế, chờ mua hoa giá rẻ, chờ đem hoa “miễn phí” về chơi Xuân?

Dù có chút buồn như vậy, chúng ta đều biết sắc màu chủ đạo tại các chợ hoa xuân Sài Gòn từ trước đến nay là huy hoàng, ấm áp. Có lẽ từ lâu lắm, hàng trăm năm trước, các nhà vườn tại miền Tây khi tết đến, đã chuyển các chuyến xuôi ngược thương hồ buôn bán lúa gạo, cá mắm thành những ghe mùa xuân rực rỡ sắc màu của hoa, như một món quà gửi về đô thị, vốn ít thường xuyên lung linh hoa đèn mà thiếu vắng hoa tươi.

Theo một vài tư liệu, chợ hoa Tết trên đường Nguyễn Huệ đã hình thành từ thời Pháp thuộc ở Sài Gòn. Ban đầu, vị trí này là kênh đào Charner, nối liền với sông Sài Gòn nên rất thuận tiện cho các ghe xuồng ghé lại, hoa bán ngay trên ghe. Đến năm 1956, chính quyền Việt Nam Cộng Hòa đã đổi tên đại lộ Charner thành đại lộ Nguyễn Huệ cho tới ngày nay và có lẽ người dân đã mang hoa lên đây bán và dần trở thành một hình ảnh biểu trưng của văn hóa Sài Gòn. Những bài báo cũ, các ảnh chụp của quân nhân Mỹ và các nhà báo ngoại quốc cùng những hồi ức của cư dân địa phương, cho chúng ta biết vào trước năm 1975, chợ hoa tết Nguyễn Huệ đã trở thành một điểm đến không thể thiếu không chỉ của cư dân Sài Gòn mà còn là của khách du lịch bốn phương. Hiện nay, khu vực này không còn được phép kinh doanh, mà thay vào đó là tên gọi “đường hoa Nguyễn Huệ”, chỉ trưng bày hoa, tiểu cảnh theo chủ đề để phục vụ du khách và làm đẹp cho khu trung tâm thành phố.

Nếu bạn thích sự náo nhiệt đầy màu sắc thì hãy đến khu vực bến Bình Đông thuộc quận 8 mà theo bà con bán hoa dịp này, những dòng kinh phân nhánh từ đây là con đường quen thuộc để mang hoa từ miền tây về phố. Bạn sẽ thấy cả trăm thuyền bè chở đầy hoa Tết cập mạn đường sông bên đường bộ. Hoa, kiểng và các loại trái từ các vựa nổi tiếng ở miền Tây như Sa Đéc (Đồng Tháp), Chợ Lách (Bến Tre) được các nhà vườn mang đến một phần được cất giữ dưới ghe, phần được chủ thuê khoảng đất dọc đường Bình Đông đưa lên bày bán…

Những năm sau này, tại các điểm bán hoa lớn như các công viên, không chỉ có hoa từ miền Tây lên mà còn rất nhiều hoa từ Đà Lạt xuống với những loại đắt tiền như tulip, huệ tây, hồng, lan. Hoa mai thế, hoa cúc trong chậu lớn từ miền Trung vào, hoa lan, hoa mai từ acsc vùng ven Sài Gòn, hoa đào từ phía Bắc đã biến thành phố trong những ngày giáp Tết thành một bức tranh hoa với họa tiết sặc sỡ đầy sắc xuân ấm áp.

Có một ước tính dù chưa kiểm chứng nhưng khá thuyết phục rằng tromng dịp này, có không dưới 3 triệu chậu hoa đủ loại đã được nhập vào Sài Gòn, và đó cũng là lý do các năm gần đây, thường thì cung đã vượt cầu và đó cũng là lý do những chậu hoa cuối cùng thường phải bán rẻ, hoặc phải phá bỏ.

Trở lại với chuyện mua bán hoa ngày 30 tết, tôi chỉ muốn nhắn gửi một chút tâm tình với người thành phố, rằng đi chợ hoa, mua hoa, chưng hoa là một nét văn hóa thanh cao, vì vậy xin chớ để hoa buồn. Với con gái mình, tôi đã nói với cháu: “Con à, xin đừng lo. Ba dù có bận rộn, ba cũng sẽ cùng con đi mua hoa với tâm thái an vui trước ngày 30 tết!”

(Bài đã dăng trên báo Phụ nữ TP, số Xuân)

Hiếp dâm!

Giai thoại kể rằng thời Trung cổ, bên Anh, một hôm cô thị nữ tâu với Nữ hoàng Elizabeth rằng đêm qua một Ngự lâm quân đã hiếp dâm cô. Đang buổi thiết triều, nữ hoàng bèn tuốt thanh kiếm báu, đưa cho cô thị nữ chuôi kiếm, mình cầm cái vỏ kiếm đung đưa và bảo: “Nhà ngươi tra được kiếm vào vỏ thì ta tin!”.

Thời hiện tại, có Barbara Driver, cựu thị trưởng, nữ ủy viên hội đồng của Đảng bảo thủ tại hội đồng Cheltenham Borough (Anh Quốc), đã làm cả thế giới phẫn nộ với câu: "Nếu bị hiếp dâm mà không chống cự được, hãy nằm xuống mà hưởng thụ"!

Ngày nay hiếp dâm là một tội phạm phổ biến trên khắp thế giới, nạn nhân tuyệt đại đa số là nữ giới, trong đó trẻ em và phụ nữ nghèo thất học là thành phần bị cưỡng bức đông nhứt. Tất nhiên cả trong giai thoại và đời thực, Nữ hoàng Anh hay bà Thị trưởng thuộc một tầng lớp khác, được bảo vệ đến từng cộng lông thì có muốn được hiếp dâm cũng không ai dám, họ không bao giờ hiểu được những phức cảm của từng nạn nhân nên mới phát biểu những câu nói ngu ngốc, hợm hĩnh.

Hiểu được sự yếu thế này của nữ giới, tại các nước văn minh, chỉ cần phụ nữ không đồng ý, mà dùng vũ lực để quan hệ tình dục, đã có thể khép vào tội hiếp dâm, dù đó là chồng nạn nhân.

Tại VN, trẻ em và phụ nữ nghèo cũng là nạn nhân của tội phạm nguy hiểm này, và dù trên danh nghĩa luật pháp bảo vệ họ, nhưng kẻ thừa hành lại vận dụng tùy tiện, như chuyện một phụ nữ tại huyện Tân Thạnh, tỉnh Long An, là mẹ của 2 đứa bé, bị một tên có tiền án kề dao vào cổ hiếp dâm 2 lần, nhưng công an huyện này đã không khởi tố vụ án, với lý do thật ngu xuẩn: Nạn nhân có thể bỏ chạy tại sao không chạy? Việc làm này khiến nạn nhân uất ức và làm đơn xin đi tù!

Trưởng công an huyện Tân Thạnh, tỉnh Long An chính là những kẻ tiếp tay cho loại tội phạm nhơ bẩn này.

6.9.2017

Vết nám giáo dục, báo chí tuyên truyền

Nhiều năm trước, tôi nhận được 1 cuộc điện thoại của một đứa em, hỏi: "Em thấy anh mới chạy xe ra từ nhà tang lễ Lê Quý Đôn, anh đi đốt nhang cho ông Thu Bồn hả?"

Tôi bực lắm, trả lời: "Ê thằng kia, Thu Bồn là cái quái gì mà tao đi đốt nhang? Tao đi đốt nhang cho bạn tao" (Bạn tôi, họa sĩ Việt Hải cũng mất trong ngày đó, và tôi đến nhà tang lễ viếng tang bạn!).

Thằng em: "Thu Bồn là đồng hương nổi tiếng mà anh? Em nghĩ...".

Đó là một ví dụ cho vết nám giáo dục, báo chí tuyên truyền của chế độ. Tôi biết, không chỉ giới trẻ, mà còn nhiều người đã "yêu", đã "tự hào" với một vài tên tuổi được thổi phồng như "nghệ sĩ lớn của dân tộc", và họ cứ vậy mà yêu quý, dù họ không hề biết rằng, cái loại nghệ sỹ lớn đó, thực ra chỉ là cái loa tuyên truyền, không có một ích lợi gì cho dân, mà chỉ có hại, vì đến hôm nay, khi đòi hỏi bức thiết về một tiến trình dân chủ, chính họ và những tác phẩm của họ được nhồi sọ vào đầu các thế hệ, là một rào cản lớn.

Tôi lấy ví dụ Thu Bồn. Ông ta đã làm được gì cho dân? Về giá trị văn học, ông ta đã làm được gì ngoài các bài thơ ca tụng lãnh tụ và chế độ!? Thơ tình của ông sau này, tuy cũng du dương réo rắt, nhưng nó vẫn cũ như thời "thi ca tiền chiến", đâu có một đóng góp nào cho sự phát triển của văn học nghệ thuật VN?

Vậy nhưng tiếng tăm ông thì vang dội, thậm chí cả cái tiếng... chim gái cũng được đưa vào lòng tự hào để một đứa em, có thể tưởng ra rằng tôi đi viếng tang Thu Bồn?

Vết nám giáo dục và báo chí tuyên truyền cho đến hiện nay vẫn chưa được gột rửa vì học sinh vẫn học y như chương trình cũ.

Nói riêng về nghệ thuật: Điều nguy hiểm là do giáo dục một chiều, học sinh cứ tưởng rằng thi ca cỡ như Chế Lan Viên hay Xuân Diệu, Tố Hữu, Thu Bồn... là đỉnh cao rồi, nên các em có năng khiếu cứ vậy mà gò theo, nên đã nửa thế kỷ, VN rất ít nhà thơ dám cách tân!

Thơ, đã đến lúc phải thay đổi

Người Việt tôn sùng thơ, ca tụng thơ như một cứu tinh khi gặp bất cứ chuyện vui buồn nào. Nhà thơ làm thơ đã là đương nhiên, các chính trị gia, nhà buôn, tướng tá và cả trẻ chăn trâu cũng làm thơ.

Câu thơ của Phùng Quán “Tôi vịn câu thơ và đứng dậy” có thể là một ví dụ cho kim chỉ nam của nhiều người Việt, cho nên nhìn tổng thể, dân tộc này mang nhiều “âm tính”.

Là một người “có làm thơ” tôi nghĩ thơ chỉ nên để bày tỏ cái riêng tư, không nên dùng nó cổ xúy cho việc xây dựng lại đất nước đã hoang tàn này, bởi bằng sự ma mãnh, các nhà làm chính trị đã và đang lợi dụng thơ đó thôi.

Thơ, cũng như suy nghĩ về các chủ đề lớn của dân tộc, đã đến lúc phải thay đổi mạnh mẽ nếu không nói đã là quá muộn.

Tôi thích cách chơi chữ hậu hiện đại trong thơ Bùi Chát, với ví dụ này:

F 1:

"Có những phút ngã lòng.
Tôi vịn câu thơ và đứng dậy”
Phùng Quán

F2:

mỗi lần vấp ngã tao chống cặc gượng dậy

Bùi Chát

Và tôi đề nghị F3:

Nếu bị xô ngã, ta chống cặc đứng dậy!

Không còn tôi, không còn “ngã lòng”, không cần “vịn vào thơ” một cách yếu đuối nữa, TA hãy tự cương cường mà đứng dậy dù bị xô ngã (ví dụ khi đi biểu tình chống Formosa!).

Lưu ý: Cặc ở đây là tiếng chửi thề, bày tỏ một thái độ dứt khoát trước nghịch cảnh chớ hông phải của riêng quý ông, vì vậy quý cô, quý bà mạnh mẽ vẫn có thể... xài được!

Lưu Hiểu Ba

Nobel Hòa Bình- Trung Quốc và Đức Quốc xã chia sẻ tương đồng!

Sự việc ông Lưu Hiểu Ba chết làm gợi nhớ đến một trường hợp khác rất giống ông Lưu.

Đó là nhà văn, nhà báo Carl von Ossietzky người Đức, Nobel HB 1935, nhưng bị Adolf Hitler buộc tội "gián điệp" từ năm 1931. Tất nhiên ông không được nhận giải thưởng và chết trong nhà giam năm 1938 vì bệnh lao, trong sự canh phòng nghiêm nhặt của Gestapo (mật vụ Đức).

Có nhiều điểm tương đồng trong 2 trường hợp này:

- Cả 2 ông đều là nhà văn, nhà báo
- Cả 2 đều chết vì bạo bệnh trong thời gian bị giam cầm
- Cả 2 ông đều bị mật vụ canh chừng đến phút cuối đời
- Cả Trung Quốc và Đức khi không cho công dân mình nhận giải đều theo xã hội chủ nghĩa. (Đảng Công nhân Đức Quốc gia Xã hội chủ nghĩa (tiếng Đức: Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei; viết tắt: NSDAP; gọi tắt: Nazi; gọi tắt trong tiếng Việt: Đảng Quốc xã) là đảng cầm quyền Đức trong thời kỳ Đức Quốc xã).

Chúng ta bị công lí của chính mình đè bẹp!

"Chúng ta làm cách mạng, chúng ta thực hành dân chủ, chúng ta không cần hợp tác, chúng ta tùy ý kết bè kéo cánh, chúng ta lập ra các tổ chức, chúng ta cử người lãnh đạo, chúng ta lập các hội công nhân và sinh viên tự quản, chúng ta tuyệt thực, chúng ta tổ chức các nhóm tranh luận, các nhóm trí thức, phóng viên, cảm tử quân, chí nguyện quân và hướng đạo sinh. Không ai chịu nghe ai, chẳng người nào chịu dưới trướng người nào.

Chúng ta làm cách mạng, chúng ta thực hành dân chủ, chúng ta căm thù Đảng Cộng sản tột độ và lên án Đảng bằng những bộ quần áo đẫm máu trên thân thể chúng ta. Chúng ta nghiến răng chửi kẻ khác, chúng ta thỏa sức bôi nhọ, chúng ta cho phép mình nói những điều như: chúng tao sẽ bắn vỡ sọ mày, chúng tao sẽ bỏ mày vào vạc chiên, chúng tao sẽ chôn sống mày. Chúng ta cho phép mình chửi rủa và thậm chí hành hung những kẻ không đi cùng chúng ta. Chúng ta cho phép mình thanh toán ân oán giang hồ cá nhân, nhân danh công lí..."

Lưu Hiểu Ba- Phạm Thị Hoài dịch.

"Tiểu luận sau đây của Lưu Hiểu Ba được in trên tờ Central Daily News ở Đài Loan ngày 5-6-1993, nhân 4 năm Sự kiện Thiên An Môn. Lời phê bình các khuyết điểm của giới trí thức phản kháng Trung Quốc và phong trào sinh viên năm 1989 xuất phát từ trải nghiệm trực tiếp của ông." (trích từ tranghttp://www.procontra.asia/?p=1512).

Nhận xét của tôi: Là người trong cuộc, Lưu Hiểu Ba đã chỉ chính xác cái khuyết điểm của phong trào đòi dân chủ, nhân quyền TQ, đó cũng là lý do cho đến nay phong trào này chưa thể lớn mạnh.

Còn với chúng ta, không chỉ mô hình nhà nước VN copy của TQ, mà hành xử của nhiều thành viên trong các phong trào dân chủ cũng ... giống luôn! Tôi chỉ mong với VN, nó chỉ là cái "vật chất" đang nổi lên!

Nghệ sĩ hoạt hình Trung Quốc, Tiểu Quái, cũng vẽ dựa trên bức ảnh này với hình ảnh hai ngọn nến biểu tượng cho vợ chồng ông Lưu.

Lưu Hiểu Ba, nhà bất đồng chính kiến Trung Quốc đã mất!

Ông Lưu Hiểu Ba, người Trung Quốc duy nhất từ trước tới nay được trao giải Nobel Hòa bình, vừa qua đời ở tuổi 61 do bị ung thư gan khi đang ở tù.

Cáh đây mấy ngày, ông Joseph Herman thuộc Trung tâm Ung thư M.D. ở Mỹ và ông Markus Buchler thuộc Đại học Heidelberg của Đức cho biết ông Lưu Hiểu Ba và gia đình ông đã đề nghị ông được điều trị ở Đức hoặc Hoa Kỳ và nhận xét rằng tình trạng chưa phải quá muộn nhưng nhà cầm quyền TQ không đồng ý và hôm qua ông hôn mê, gia đình từ chối việc mở khí quản.

"Tôi vẫn luôn mạnh mẽ tin rằng những tiến bộ chính trị của Trung Quốc sẽ không ngừng lại và tôi với niềm lạc quan sâu sắc, mong muốn được thấy một đất nước Trung Quốc tự do trong tương lai"... "Vì không có thế lực nào có thể ngăn chặn được đòi hỏi của con người được có tự do và Trung Quốc cuối cùng sẽ trở thành một quốc gia được điều hành bởi luật pháp, nơi nhân quyền là trên hết."

Ông nói trong một tuyên bố được đưa ra sau phiên tòa xử ông hồi năm 2009.

Lưu Hiểu Ba từng được đề nghị đi tị nạn chính trị tại Úc nhưng ông từ chối. Ông là người hùng của phong trào dân chủ nhưng là kẻ thù, là tội phạm "âm mưu lật đổ chế độ" trong mắt nhà cầm quyền Trung Quốc.

(Nguồn BBC)

Góp ý đầu tiên với Ban biên soạn bộ sách giáo khoa Cánh Buồm!

Tôi vừa được một người bạn gợi ý, về một bài đọc trong cuốn “Văn- Sách tự học cho các bạn trên 10 tuổi”, trong đó có một số mục và kể nguyên văn chuyện Tấm Cám theo “Truyện cổ tích Việt Nam”, đoạn cuối vẫn mô tả sự trả thù tàn độc của nhân vật Tấm, khác rất xa với tiêu chí Nhân bản của nhân loại, và tiêu chí: “Học Văn để có sự am tường mỹ học và có năng lực sống trong cái Đẹp nghệ thuật thay cho những bài “văn” và những bài “làm văn” thổ thiển, xơ cứng, khô cằn” mà nhóm Cánh Buồm đề ra.

Như tôi từng viết về đề tài này, theo tôi Tấm không đại diện cho cái đẹp nội tâm, không phải là một nhân cách tốt (để con em chúng ta học theo) khi chỉ biết dựa dẫm thế lực và hẹp hòi khi chiến thắng. Bụt trong Tấm Cám không phải là một ông Phật từ bi, trí tuệ, mà chỉ là một kẻ quyền thế thích ban ơn trước sự cầu xin, không biết ngăn chặn mà ngầm khuyến khích cái ác (của Tấm).

Tôi đề nghị BBT Cánh Buồm nên cẩn trọng với tư tưởng “đấu tranh giai cấp”, thiếu nhân bản… của truyện cổ tích này. Kho tàng Truyện cổ tích VN không thiếu những truyện hay và nhân ái, tại sao BBT lại phải chon một truyện trùng lặp với sách giáo khoa của nhà nước, mà trong giảng dạy, họ thể hiện ý đồ giai cấp rất rõ ràng?

Tôi sẵn sàng tranh luận với quí vị về đề tài này để bộ sách ngày càng tốt hơn.

Nguyễn Đình Bổn

Văn hóa xuất phát!

Ảnh do Phillip John Griffiths, chụp năm 1985 tại miền Bắc VN. Nguồn: reds.vn

Tôi nhớ bạn tôi, khi làm giám khảo một chương trình trên TV, khi một thí sinh miền Bắc hát "Mắt lệ cho người" của nhạc sĩ Từ Công Phụng, anh nhận xét đại ý: "Em hát rất chuẩn, nhưng do văn hóa em hấp thu nên không thể diễn tả được cái hồn của bản nhạc".

Vụ nhạc bolero, khi các ông Lê Minh Sơn, Quốc Trung... nặng lời xúc xiểm là "nhạc sến" "quá bình dân" hay "bế tắc, lười biếng chộp giật ..." là chính do cái văn hóa xuất phát của họ. Bởi họ sinh ra ở phía Bắc, từ sơ sinh đến trưởng thành đã mặc định (giáo dục) một xu hướng sáng tạo và thưởng thức nghệ thuật (từ 1954 về sau), nên khi thấy cái mình sáng tạo bị công chúng chê, bị lấn át với cái mà mình tin là nó xấu, nó sến (mặc định) thì lòng ganh tỵ nổi lên, khi đó họ sẽ tự dành lấy cho mình một chỗ đứng cao hơn (thậm chí họ hoàn toàn tin như vậy) để phán xét cái mà mình không hiểu, không cảm thụ được.

Điều này cũng dễ nhận thấy qua một số tạp bút (in thành sách, bán rất chạy) gần đây của vài cây bút viết về Sài Gòn, khi họ có điểm văn hóa xuất phát từ phía Bắc (chưa bao giờ sống ở miền Nam trước 1975). Các bài viết về SG của họ chỉ chạm được cái bên ngoài bằng việc mô tả, mà chưa bao giờ chạm vào cái hồn cốt SG, bởi họ chưa sống trong nội tâm (không chỉ lòng hào hiệp, tính phóng khoáng mà còn là nỗi đau) của thành phố từng là thủ đô VNCH này.

Chắc sẽ có bạn cho rằng tôi... phân biệt vùng miền, nhưng muốn nói như vậy, trước hết hãy đọc kỹ status. Ở đây không có phân biệt nào, quan điểm của tôi là văn hóa khác biệt, không phải văn hóa cao thấp.

Cứ ngồi trong hũ mà kêu khóc!

Trả lời câu hỏi Zing.vn về việc thời gian gần đây, chương trình nhạc nhẹ thường không dễ bán vé nhưng những đêm nhạc bolero lại bùng nổ, thậm chí cháy vé, nhạc sĩ Lê Minh Sơn thẳng thắn: “Dưới góc độ kiếm tiền thì việc bùng nổ các đêm nhạc bolero là rất tốt nhưng đối với người sáng tạo thì đấy là sự trì trệ và đau khổ”!

Cách trả lời của tay này nghe rất ngạo mạn, có ý coi nhẹ các ca khúc bolero, xem như hát nó để… kiếm tiền. Trong khi đó, ông Sơn cho biết sẽ giới thiệu đêm nghệ thuật mang tên “Tiếng khóc kêu trong hũ”, dự kiến diễn ra vào ngày 18/11 tại Nhà hát Lớn Hà Nội!

Nói một cách sòng phẳng thì các nhạc sĩ Hà Nội chỉ làm dáng, ra vẻ sang trọng, còn âm nhạc của họ thì nửa nạc nửa mỡ, sang không ra sang, bần không ra bần, chát chúa trộn lẫn với eo éo, nên công chúng họ có thèm nghe đâu. Những ai mua vé xem các chương trình này, cũng là làm dáng mà thôi.

Muốn phản bác nhận xét trên của tôi ư? Hãy xem người Hà Nội thực sự đang thích nghe nhạc của ai? Họ vẫn đang mê Trịnh Công Sơn, và một giai tầng khác thì mê bolero do Lệ Quyên hát. Có mấy ai mê Lê Minh Sơn theo cái cách đắm đuối kia?

Một đêm nhạc hay một nhạc phẩm mà mang cái tên “Tiếng khóc kêu trong hũ” thì công chúng nào thưởng thức? Và vì vậy đừng nhân danh sự sáng tạo mà dè bỉu một dòng nhạc có sức sống mãnh liệt, đã vượt qua được sự tàn bạo giết chóc từ mệnh lệnh hành chính trong suốt gần 40 năm, và không chỉ sống, dòng nhạc đó còn ngạo nghễ vượt qua vĩ tuyến 17, chiếm lĩnh cả con tim và thị trường phía Bắc để chứng minh nghệ thuật nhân bản sẽ chiến thắng nghệ thuật minh họa!

Tốt nhất Lê Minh Sơn cứ ngồi trong hũ mà kêu khóc!

Mặt dày tim đen!

Vụ cái gọi là “Đề án Ngoại ngữ quốc gia giai đoạn 2016-2020” với mục tiêu thí điểm tiếng Nga, tiếng Trung như ngoại ngữ thứ nhất làm dấy lên nhiều bức xúc của dư luận vì ai cũng sợ con mình bị ép buộc học tiếng Nga, tiếng Tàu một cách vô bổ trong khi cái cần là tiếng Anh thì mấy chục năm nay nhà trường dạy cách chi mà học xong lớp 12, tức sau 6 năm học, tất cả học sinh đều ù ù cạc cạc trước một du khách nói tiếng Anh, dù họ chỉ… hỏi đường!

Nhưng các vị đừng quá lo lắng. Không có chuyện họ ép học tiếng Nga, tiếng Tàu đâu. Hãy nghe họ trả lời báo chí nè:

- Trong Đề án có nhiều khái niệm như 'ngoại ngữ thứ nhất', 'ngoại ngữ thứ hai' gây nhiều thắc mắc, đề nghị Ban quản lý giải thích rõ hơn các khái niệm này?
- Ngoại ngữ thứ nhất buộc người học phải lựa chọn để học theo quy định từ năm 2006 của chương trình giáo dục phổ thông. Học sinh được chọn một trong bốn thứ tiếng Anh, Nga, Pháp, Trung Quốc làm ngoại ngữ thứ nhất, từ lớp 6 đến lớp 12 (hệ 7 năm). Năm 2011, Bộ ban hành thêm chương trình tiếng Nhật cấp THCS và THPT, đưa vào dạy học trong trường phổ thông cấp trung học như ngoại ngữ thứ nhất và thứ hai, tùy theo nhu cầu và lựa chọn của địa phương, trường học và người học. (Báo VNE).

Như vậy có nghĩa “Học sinh được chọn một trong bốn thứ tiếng Anh, Nga, Pháp, Trung Quốc”. Tôi thì cho rằng 90% học sinh sẽ chọn tiếng Anh, 9% chọn tiếng Pháp và chừng 1% chọn tiếng Nga, Trung.

Bộ Giáo dục có nghĩ như vậy không? Chắc là có! Vậy tại sao họ cố tình nhồi nhét đủ thứ tiếng (có thêm Đức, Nhật) vào cái đề án này? Câu trả lời là càng nhiều thứ thì xin tiền càng nhiều. Nghe nói 500 triệu USD cho giai đoạn đầu. Đề án chưa phê duyệt nên phải o bế để thông qua và giải ngân đặng kiếm %!

Vì vậy các vị đừng lo con mình phải học tiếng Tàu, tiếng Nga, các vị chỉ nên lo thêm tiền… đóng thuế!

Tôi nói vậy có đúng tim đen các ông không hả mấy ông giáo dục?

Hòa bình, giấc mơ xa vời của nhân loại

Hôm nay 21/9, là “Ngày quốc tế Hòa bình, cũng gọi là Ngày Hòa bình thế giới” với thông điệp “Hòa bình bắt nguồn từ tình yêu thương” và “Hãy trao đi tình yêu thương nhân ngày hòa bình thế giới”.

Việt Nam, kể từ Ngô Quyền dựng nghiệp, có lẽ là đất nước hàng đầu trên thế giới luôn chìm trong chiến tranh chống ngoại xâm và nội chiến, nên với đa số người dân hòa bình không chỉ là ước muốn, một giấc mơ mà còn là một khao khát. Trong cuộc chiến Bắc- Nam tàn khốc trước 1975, người miền Nam luôn khao khát hòa bình, và nếu bỏ qua “chiến tranh ủy nhiệm” từ các cường quốc Nga, Tàu, Mỹ áp đặt trên quê hương thống khổ này, có thể nhận ra người lính Viêt Nam Cộng Hòa chỉ cầm súng để tự vệ.

Người cầm bút miền Nam cũng vậy, trước Hiệp định Paris, với hy vọng chiến tranh chấm dứt, lập lại hòa bình ở Việt Nam, nhạc sĩ Thông Đạt trong ca khúc Tình Em Biển Rộng Sông Dài đã viết những ca từ đầy hoài mong khắc khoải:

Hòa bình ơi,
Tình yêu em như sông biển rộng.
Tình yêu em như lúa ngoài đồng.
Tình yêu em tát cạn biển đông.
…

Hòa bình ơi, chờ trông nhau như con chờ mẹ
Chờ trông nhau như gió mùa hè
Chờ trông nhau nắng đẹp tình quê

Nhạc sĩ Phạm Duy, đã sáng tác tập Bình Ca cũng với chủ đề này, vẽ lên một bức tranh đầy hoài vọng của người miền Nam:

Này em vang tiếng cười
Giờ chơi không e ngại
Trường lớp đó mới xây là nơi, là nơi
Ngày xưa, giam bao người
Già nua hay thơ dại
Trại cũ đã biến ra trường đời
Hoa hồng nở ở giữa vườn chơi

Này em đã tới giờ
Mẹ đưa em đi chợ
Từ sáng mãi tới trưa, còn lưa
Rồi khi đưa nhau về
Gặp anh hippy trẻ
Mặc áo rách đứng bên nhà thờ
Trông đẹp tựa hình Chúa hiền mơ

Nhưng thực tế đã chứng minh, đó chỉ là giấc mơ. Người cộng sản nhân danh “chiến tranh thần thánh”, phớt lờ hiệp định hòa bình đã ký kết, tiếp tục dội bão lửa xuống miền Nam, hoàn tất cuộc chiến bằng một chiến thắng của họ, và tạo ra một hệ lụy khủng khiếp về sự chia rẻ, hận thù, di tản và sụp đổ văn hóa cho đến ngày hôm nay.

Là người cầm bút tự do, tâm hồn tôi cũng khao khát hòa bình, theo đúng ý nghĩa tốt đẹp nhất của mỹ tự này. Nhưng lý trí tôi nhắc nhở rằng hòa bình thực ra chỉ là giấc mơ xa vời của nhân loại.

Bọn quỷ đỏ còn đó, và nếu không còn quỷ đỏ thì tiếp nối chúng là quỷ đen, quỷ xám hay một thứ quỷ nào đó với những cuộc chiến tranh khắp nơi trên thế giới mà chúng nhân danh, ca ngợi là thần thánh!

Ám ảnh Võ Phiến với bọn bồi bút văn nô

Tôi không biết gì về cuốn “Văn nhân Bình Định- một góc nhìn” của ông Lê Hoài Lương cho đến chiều nay, khi đi tìm xem các tác phẩm của nhà văn Võ Phiến trên internet thì lại được dẫn đường đến các bài “chửi” ông LHL, và không chỉ chửi, người ta gán cho ông này là thành phần chống đảng, phản động, chỉ vì chê… chiến sĩ cách mạng như ông Lê Văn Ngăn, mà ca ngợi nhà văn Võ Phiến, một nhà văn … chống cộng hàng đầu!

Hóa ra mấy văn nhân quốc doanh xã hội chủ nghĩa như Vương Kiều (gái hay trai?) và Phạm Thành Trai và một số kẻ khác, dù đã là năm 2016 vẫn dùng cái trò chụp mũ bẩn thỉu như thời Nhân Văn Giai Phẩm.

Như đã nói tôi không biết cuốn sách trên, cũng không có ý định đọc nó, nhưng hãy nghe Phạm Thanh Trai viết: “Đây là nguyên nhân khiến dư luận sục sôi phản ứng và quyết liệt phản đối vì mọi người đều biết rằng: Võ Phiến là một nhà văn chống Cộng hàng đầu của chế độ ngụy Sài Gòn. Thế nhưng, Lê Hoài Lương lý sự rằng: “Tôi chỉ trích tạp bút của ông ta thôi, tôi đâu có đề cập tới những tác phẩm chống Cộng của ông ta” (Trả lời phỏng vấn trên tạp chí Văn nghệ Bình Định số 36 tháng 4/2016). Rõ ràng Lê Hoài Lương đã cố tình ngụy biện một cách trơ trẽn đến thế là cùng ! “Võ Phiến viết nhiều thể loại: Truyện ngắn, tiểu thuyết, thơ, tạp bút, phê bình tiểu luận, biên khảo, tổng quan văn học, dịch thuật…Hơn 40 đầu sách chưa phải là nhiều so với những nhà văn Việt: Lê Văn Trương, Tô Hoài…Nhưng các lĩnh vực ông thực hiện từ sáng tạo đến dịch thuật, phê bình, biên khảo đều có những thành tựu đáng nể”.(trang 917)

Không chỉ thế, Lê Hoài Lương đã liệt kê không sót một tác phẩm nào của Võ Phiến, tức Đoàn Thế Nhơn, quê quán ở thôn Trà Bình, xã Mỹ Hiệp, huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định. Một nhân vật chống Cộng bền bỉ, quyết liệt đến cuối đời…

Lê Hoài Lương đã lý sự, viện cớ để đưa Võ Phiến vào tập sách “Văn nhân Bình Định - một góc nhìn”. Vì sao ? Chính vì Lê Hoài Lương đã mê văn tài chống Cộng tuyệt diệu của Võ Phiến, nên anh ta tìm đủ mọi cách để “bảo kê” những tuyệt phẩm văn chương chống Cộng của nhà văn này. Anh ta công khai công bố thành tích của Võ Phiến: Từ sáng tạo đến dịch thuật, phê bình, biên khảo ở lĩnh vực nào ông cũng có thành tựu đáng nể . Mà thành tựu đáng nể của nhà văn Võ Phiến là gì ? Đó chính là lập trường chính trị kiên định với thành tích, công lao chống Cộng triệt để mà nhà văn Thu Tứ đã nêu tóm tắt là: “ Về hòa giải dân tộc, nhà văn Võ Phiến khẳng định không có nhu cầu; về thống nhất đất nước, nhà văn Võ Phiến đặt việc chống Cộng lên trên việc thống nhất đất nước; về chọn ý thức hệ, nhà văn Võ Phiến tuyệt đối bác bỏ việc chọn lựa chủ nghĩa Cộng sản”.

Rõ ràng, Lê Hoài Lương đã ma mãnh, quỷ quái nối cái đuôi chống Cộng của Võ Phiến, mượn chuyện văn chương để chuyển tải ý đồ. (báo Tầm Nhìn- hết trích).

Còn Vương Kiều: “Đặc biệt, đối với cố nhà thơ Lê Văn Ngăn – một nhà thơ đã nổi tiếng từ trước 1975 với những tác phẩm Sóng vẫn đập vào eo biển, Đất của những người bất phục, Bên hồ thủy ngữ, Giữa khi mưa lưu hoàng đổ... đã được đăng trên các tạp chí Đối diện, Ý thức, Trình bày… (trước 1975) và nhiều tác phẩm được đăng trên các chuyên mục Văn học của các báo và tạp chí Thanh niên, Tuổi trẻ, Sông Hương, Văn… (sau 1975), một người mà tài năng và nhân cách đã được khẳng định qua thời gian và những nhân chứng sống, thế mà Lê Hoài Lương đã sổ toẹt: “Tôi không thích con người ông trong đời sống, khi tiếp xúc. Thấy nó tẻ nhạt. Thấy nó bé mọn thế nào”.

Một sai lầm nữa về mặt lịch sử của Lê Hoài Lương khi nói về trận đánh lịch sử Phước Long: “Tôi đọc lịch sử nhiều nguồn nên biết Phước Long (được cách mạng chiếm thực ra là tiếp quản chứ không đánh đấm gì. Chính quyền Sài Gòn lúc ấy bị sức ép quá lớn vì biết những đoàn quân Bắc Việt đã áp sát quanh khu vực, họ tự rút lui để giữ căn cứ Tống Lê Chân, căn cứ quan trọng bảo vệ cửa ngõ phía tây Sài Gòn”. Lê Hoài Lương có cố tình xuyên tạc lịch sử đang được phổ biến hiện nay?

Thiết nghĩ để có được một đời sống văn học lành mạnh, tôi đề nghị các cơ quan quản lý văn hóa, cơ quan xuất bản, phát hành cần phải rà soát và loại bỏ những tác phẩm bôi bác, xuyên tạc, nhiều vi phạm như cuốn sách nói trên. (báo Một Thế Giới- hết trích).

Chỉ một câu nói về Lê Văn Ngăn “Tôi không thích con người ông trong đời sống, khi tiếp xúc. Thấy nó tẻ nhạt. Thấy nó bé mọn thế nào” sao cái tay Vương Kiều (cứ gõ lộn Vương Thúy Kiều!) lại la ỏm tỏi vậy? Thi sĩ là thi sĩ, còn đời sống là đời sống. Không lẽ ông Lê Hoài Lương phải viết là “Tôi cực thích con người ông trong đời sống, khi tiếp xúc. Thấy nó sinh động. Thấy nó vĩ đại  thế nào” thì mới vừa lòng các ông?Tởm.

Nhưng nhờ tò mò, tôi mới biết sức mạnh và tên tuổi của nhà văn Võ Phiến đã ám ảnh bọn bồi bút văn nô này như thế nào!

Nhà báo có thẻ và công dân mạng!

Một bài viết rất lý thú (link bên dưới) nhưng cũng biện luận trời ơi của nhà báo Hoàng Hải Vân trên tờ Một Thế Giới cho thấy giới nhà báo đang ganh tỵ với công dân mạng.

Lý thú ở đây ông Vân, sau khi dẫn chứng từ nền báo chí Hoa Kỳ, trích dẫn Tu chính án thứ nhất của Hiến pháp Mỹ. Và nói rất chính xác rằng “đối với các nhà lập quốc Hoa Kỳ, đây là một trong những “quyền tự nhiên” của con người, không ai đủ tư cách ban phát, Hiến pháp chỉ ngăn chặn việc xâm phạm quyền tự nhiên ấy mà thôi. Có thể thấy Tu chính án thứ nhất được ban hành để “răn đe” chính quyền, không phải để “răn đe” người dân hay báo chí.”.

Lý thú hơn nữa ông Vân đã dẫn các “án lệ” để “cho thấy các đại thẩm phán Hoa Kỳ anh minh đã tiên liệu những hạn chế có thể có về tự do ngôn luận nên đã đưa ra một án lệ quan trọng để phòng ngừa, án lệ này còn có tác dụng ngăn chặn bớt sự tham quyền cố vị và thói háo danh ở nước Mỹ.”

Nhưng khi ông Vân liên hệ đến Việt Nam thì ông đã biện luận rất trời ơi, không tôn trọng sự thật, có cái nhìn phiến diện về mạng xã hội và công dân mạng, khi ông viết: “Các địa chỉ người dùng trên facebook, trên blog, các wesite tự tạo…, thường được gọi chung là “báo chí lề trái”, không bị cấm, mà muốn cấm cũng không cấm được, nên mặc nhiên chúng tồn tại hợp pháp.” Chúng là sao? Từ ngữ miệt thị này ông giành cho ai?

Và ông Vân cho rằng: “Ở Việt Nam, tôi không nghĩ là không có tự do ngôn luận”, nghĩa là ông khẳng định “VN có tự do ngôn luận” và “ở mức độ tự do ngang bằng với bất cứ một nước phương Tây nào”, khi ông dẫn chứng rằng: “Hơn thế nữa, mạng xã hội ở Việt Nam còn “tự do” đến mức thoải mái vu khống, bịa đặt, bôi nhọ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác nhưng chỉ bị luật pháp xử lý một cách lẻ tẻ, nghĩa là chỉ một số người bị xử lý còn đa số thì không, dù những địa chỉ phát tán các thông tin này là chính danh”.

Ông Hoàng Hải Vân à, tui đồng ý với ông mạng xã hội tại VN, ở một góc độ tào lao thì nó bát nháo thiệt. Nhưng nếu ông cho rằng đó là “tự do ngôn luận” thì ông quá phiến diện, cố tình đánh tráo khái niệm. Một người viết chính danh tại VN, viết về văn hóa xã hội thôi cũng đã có nhiều phiền lụy như những vụ phạt 5 triệu hay cho thôi việc. Còn viết về chính trị thì đã có bao nhiêu người đi tù vì những điều luật mơ hồ? Ông có thấy không? Ví dụ như ông Nguyễn Hữu Vinh, bút danh Anh Ba Sàm đến giờ vẫn chưa được xét xử. Ông ta dùng mạng xã hội chứ có phải cướp giật hay hiếp dâm tham nhũng đâu?

Vì vậy những cây bút chính danh viết về chính trị VN, sống tại VN không phải dễ dàng như ông nghĩ!

Dù vậy tôi hoan hô bài viết kêu gọi tự do ngôn luận của ông, nhất là ông nói rất đúng rằng: “Vấn đề là hệ thống luật pháp của chúng ta trên lãnh vực này đang bị “biến thái”” nhưng câu “Chính sự “biến thái” nói trên đang đẩy công chúng vào “lề trái”, nơi họ nghĩ sẽ tìm được “của ngon vật lạ””, là không chính xác, khi ông hàm ý rằng đó là những tin tức giật gân.

Ông Vân à, ở lĩnh vực chính trị xã hội, công chúng đọc mạng xã hội đơn giản vì họ tin nó là sự thật. Họ không tin nhà báo các ông, vì các ông luôn tự kiểm duyệt và bị kiểm duyệt. Thế thôi!

Dù sao cũng như ông, tôi luôn muốn có một nền báo chí tự do, đúng như một “quyền tự nhiên” của con người mà không ai có thể ban phát hay cấm cản!

Nhưng là nhà báo có thẻ, nếu ông không dám mạnh mẽ viết sự thật, nếu không đăng trên báo "chính thống" thì đăng trên mạng xã hội, mà cứ chờ sự ban phát thì nói làm gì? Và ông cứ chờ đi hen, chắc đến tết Công gô á!

http://motthegioi.vn/chuyen-hang-ngay/mang-xa-hoi-va-tu-do-ngon-luan-281678.html

Cơn hoang tưởng của Trung Quốc: Bồ tát phải được Trung ương Đảng chỉ đạo!

Trung Quốc vừa công bố một danh sách gồm 870 “Phật sống” Tây Tạng đã qua... xét duyệt, nhưng trong danh sách này không có vị Phật sống đích thực là đức Đạt Lai Lạt Ma!

Theo tín ngưỡng Tây Tạng, các vị "Phật sống" chính là hiện thân Bồ Tát, vì lẽ từ bi, họ đã chọn con đường tái sinh trở lại kiếp người để cứu giúp chúng sinh. Người Tây Tạng tin rằng mỗi một Đạt Lai Lạt Ma đều là tái sinh của vị Đạt Lai Lạt Ma trước đó, và cách thức đi tìm Đạt Ma tái sinh đầy huyền bí và được cho là bắt nguồn từ vị đầu tiên là Gendun Drupa (1391 - 1475), người đã nguyện rằng sau khi chết sẽ tái sinh để hoàn tất những gì còn dang dở. Trước khi nhập tịch, đại sư Gendun Drupa đưa ra một số đồ dùng hằng ngày và viết một bài kệ để chúng đệ tử dựa vào đó tìm đến hóa thân tái sinh của mình. Từ "manh mối" này, các đệ tử của ông sẽ tìm kiếm cá nhân tái sinh, thường là một đứa bé, hiểu rành mạch về những bí mật riêng tư của Đạt Ma đã mất và những dấu hiệu thần bí khác.

Các vị Đạt Ma sau này cũng vậy, trước khi viên tịch họ đều để lại một số di vật cá nhân, hay một bài kệ để việc tìm kiếm từ những chỉ dấu đó.

Khi xâm lược Tây Tạng, Trung Quốc đã và đang tìm mọi cách đồng hóa đất nước và dân tộc này, và một trong những việc kiên quyết nhất là làm cho trần tục hóa việc thiêng liêng "Đạt Ma tái sinh". Việc công bố danh sách 870 Phật sống mà không có tên đức Đạt Ma hiện tại là một trong những chiêu trò thâm độc này.

Yếu tố cơ bản của Bồ Tát là lòng đại từ đại bi và đại trí huệ. Là một vị đã thành Phật nhưng quay lại đời sống thế gian. Nhưng giờ đây Bồ tát cũng phải được Trung ương Đảng TQ chỉ đạo, phải mang thẻ và có thể truy cập từ internet thì thiệt quá ngông cuồng hoang tưởng!

Nhà văn Trang Thế Hy - Đắng và ngọt!

(Thethaovanhoa.vn) - Một chiều mưa hơn 5 năm trước, chúng tôi, gồm một số bạn bè bất ngờ ghé Bến Tre thăm ông, khi đó trước nhà ông vẫn còn một vườn ổi nhỏ, bên hông nhà là những liếp vườn, có rất nhiều dừa.

Phần lớn là người trẻ hơn ông rất nhiều, nhưng cũng quen thân, ông mang rượu vang, thuốc lá… đãi bạn trẻ và ngồi im lặng vấn thuốc, nghe chúng tôi hỏi, nói chuyện... đủ thứ trên đời. Một người bạn cầm theo cây ghi ta, xin phép “chú Tư Sâm” hát bài Quán bên đường của nhạc sĩ Phạm Duy. Ông lắng nghe, yêu cầu hát lại lần nữa, và mắt ông rớm lệ, như thể bài hát vừa khơi lên những hồi ức “Đắng và ngọt” (*) xa xưa, rất riêng tư nhưng nhiều đồng cảm cho ông, cho bạn bè ông.

Rồi ông chỉ bức chân dung của ông do họa sĩ Nguyễn Trung treo trên vách, hỏi chúng tôi: “Mấy đứa biết bức tranh tên là gì không?”, chúng tôi ngơ ngác, rõ ràng là tranh chân dung, tức nó mang tên “chân dung nhà văn Trang Thế Hy”, nhưng không, ông chậm rãi nói: “Bức tranh mang tên là Nỗi buồn”!

Chúng tôi lặng đi, nhìn vào mắt ông già khi đó đã 85 tuổi, nhìn vào bức tranh. Đúng vậy, đó là một “nỗi buồn”, nỗi buồn của người cầm bút Việt Nam, nỗi buồn thời cuộc, và nỗi buồn thâm trầm từ con người ấy, nhân cách ấy, nỗi buồn mà chúng ta đang đối diện!

Tạnh mưa, ông đứng dậy, bước ra phía vườn dừa, nơi có những liếp đất, bờ mương, ông đi “thăm” mấy cái lọp đặt để bắt tép. Không có nhiều lắm, chỉ vài con tép nhỏ nhảy loi nhoi, nhưng ông nói giọng vẫn vui: “Đến con nước cũng nhiều tép bạc lắm”.

Vài năm nay NXB Trẻ đã lần lượt tái bản nhiều tác phẩm của ông một cách trang trọng, nghe nói ông vui, cuộc đời ông như vậy cũng được đền bù, dù chắc không ai biết rằng, giữa đắng và ngọt điều gì nổi trội hơn, như lời bài hát mà nhạc sĩ Phạm Duy phổ phổ từ thơ của ông: “Trước khi từ giã, hỏi nhau buồn hay là vui? Thì cứ hỏi ngay cuộc đời".

Theo tin từ bạn bè làm báo, vào lúc 0g50 ngày 8/12 trái tim của một nhân cách Nam bộ đã ngừng đập vĩnh viễn tại nhà riêng (Bến Tre) sau một thời gian kiệt sức do tuổi già. 

Nhà văn Trang Thế Hy tên thật là Võ Trọng Cảnh, sinh năm 1924 tại Hữu Định, Châu Thành (Bến Tre). Ông tham gia kháng chiến chống Pháp. Sau 1954, ông ở lại Nam bộ hoạt động văn hóa. Ông từng bị chính quyền Việt Nam Cộng hòa bắt giam năm 1962, sau đó ông thoát ly vào vùng kháng chiến... Ông viết khá nhiều truyện ngắn, thơ, và đã hoàn thành 2 cuốn tiểu thuyết nhưng do cuộc sống bấp bênh, nhiều dịch chuyển thời đó, các tác phẩm ông bị thất thoát khá nhiều. Theo thống kê chưa đầy đủ của gia đình thì ông có khoảng 65 truyện ngắn, khoảng 20 bài thơ và 2 tiểu thuyết (Hoa tình chỉ nở một lần, Nét buồn bạc mệnh). Hiện nay nhà xuất bản Trẻ đã tái bản và phát hành nhiều tác phẩm của ông như: Nắng đẹp miền quê ngoại (1964), Anh Thơm râu rồng (Giải thưởng văn học Nguyễn Đình Chiểu của Hội Văn nghệ giải phóng miền Nam 1960 - 1965), Mưa ấm (tập truyện ngắn 1981), Người yêu và mùa thu (1981), Vết thương thứ mười ba (tập truyện 1989), Tiếng khóc và tiếng … Là người sống chan hòa nhưng kín đáo, luôn giữ nhân cách kẻ sĩ trước cuộc đời, ông được người gọi là “người hiền Nam bộ”.

* Tên ban đầu của bài thơ, ký tên Minh Phẩm, Phạm Duy phổ nhạc thành Quán Bên Đường.

Nguyễn Đình Bổn

Bàn chân nào đưa các em về?

Tôi nhìn thấy bức ảnh này trong một bài viết trên một tờ báo mạng về chuyện "70 cô gái Việt Nam xếp hàng cho 3 người Hàn Quốc chọn vợ!" Ôi, những cô gái Việt, gần như 100% quê miền Tây trong bức ảnh sao mà khốn khổ, bé nhỏ, tủi nhục. Thu hút tôi chính là bàn chân của cô gái áo đỏ ngồi gần ống kính. Một bàn chân đen đúa, thô, xấu, hẳn còn "dính phèn" ruộng rẫy nhìn sao mà xót xa, lạc lõng...

Với nhan sắc đó, với bàn chân đó, với tỷ lệ 3/70, trước con mắt săm soi kén lựa của những tay Hàn, các em "rớt" trong cuộc "thi tuyển" đáng xấu hổ cho tất cả chúng ta này, các em làm gì?

Tôi biết rất nhiều cô gái có hoàn cảnh tương tự như vậy khi tìm hiểu tư liệu cho một số sáng tác của mình mà gần nhất là truyện dài Mút Mùa Lệ Thủy. Tôi nhớ Th. (quê Long Mỹ - Hậu Giang, thợ vẽ móng tay) nói qua điện thoại: "Em sẽ qua Sing, làm ở khu đèn đỏ! Trời! "Em cần một số tiền để hùn với hai bà chị giúp cha mẹ cất nhà, em phải đi"... Tôi nhớ T. (quê Thốt Nốt - Cần Thơ) kể: "Ở dưới đó em đi làm cỏ mướn, ngày được hai chục ngàn, nhưng có khi cắt cỏ một mình trong vườn rộng, tụi nó muốn mình, làm đại mình cũng không chống cự được, mà có được đồng nào đâu, lên đây, đi "dù" được năm chục ngàn (trong số tiền 200 đến 300 ngàn mà khách phải trả cho má mì) em còn để dành gởi về cho mẹ chút ít! Tôi nhớ Ng. nhí nhảnh, dễ thương như một cô bé học trò, có lần Ng. khóc: “Ba em thường nhậu, nói mẹ và em là thứ báo đờI, em lên đây ”làm” cũng không được bao nhiêu, em sẽ ra đảo làm, nghe nói nhiều tiền hơn”. Tôi chỉ biết im lặng.

Rồi Ng. đi. Nhớ em, tôi gọi mà không được. Giờ em đã ở một trong những hòn đảo nào đó, nơi có các tàu đánh cá về giao cá, có các thủy thủ quăng tiền vào cuộc chơi để quên ngày tháng lênh đênh. Rồi Th. đi, sau khi được “một bà chị” ứng trước 1.000 đô la gửi về cho cha mẹ cất nhà. Và một lần gọi vào máy T.,em nói mình đang ở…Hà Nội! Tất cả đều rất dễ thương, rất hiền, rất đẹp (hơn hẳn những cô gái trong tấm hình trên).

Tất cả đều đi. Đi khắp ngã, chỉ không quay về nhà để biết rằng hôm nay, đã có một ngày đầy hoa, đầy những lời chúc tụng lừa dối và tự lừa dối nhau. 

Ăn cắp một bài thơ có “lớn” không?

Bài thơ Buổi sáng in trong tập Đếm cát 2003, của PN Thường Đoan (trái) và bài Bạch lộ in trong tập Sẹo độc lập 2014 của Phan Huyền Thư.

Tại VN, từng có chuyện trong đêm thiếu mồi, vài ba người bạn nhậu băng đồng bắt trộm vài con vịt, bị bắt họ ra tòa, lãnh mỗi người vài ba năm tù. Lại có chuyện anh công nhân nghèo kia, vợ mới sinh, ở nhà trọ, không tiền mua sữa cho con, túng quá làm liều, chạy ra đường giật một sợi dây chuyền. Bị bắt, ra tòa kêu án 3 năm!

Một bài thơ có giá bao nhiêu? Tùy người ăn cắp. Nếu đó là hội viên HNV, người nổi danh, nó sẽ có giá nhiều hơn vài ba con vịt, sợi dây chuyền, bằng nhuận bút và bằng cả… giải thưởng!

Một vài status, một vài còm trong giới viết lách cho rằng đây là “chuyện nhỏ”, chẳng đáng bị “ném đá”. Tôi không biết uẩn khúc tâm lý đằng sau các ý kiến này là gì, nhưng tôi cho rằng đó là những ý kiến sai lạc, lấp liếm, chưa nói đến chuyện bênh vực lẫn nhau.

Tôi không bao giờ cho rằng nhà thơ kia, chủ tịch hội nọ là “lớn”, tôi lên án ăn cắp như một mục tiêu xây dựng cộng đồng, nhất là giới trẻ, hướng đến một xã hội văn minh, sau thời kỳ suy đồi mọi giá trị vì chủ nghĩa toàn trị. Các vị bênh vực hay “thông cảm” với hành vi ăn cắp thơ của một người “nổi tiếng”, phải chăng các vị từ chối hướng đến một xã hội văn minh, và chấp nhận VN mãi là xứ sở của mông muội?

Ăn cắp trí tuệ, tại các nước văn minh là hành vi bị lên án mạnh mẽ nhất, nó vi phạm cả đạo đức lẫn pháp luật. Các vị cho rằng nên lên án những chuyện ăn cắp lớn hơn như ăn cắp của công. Xin thưa, điều này luôn bị lên án trên mạng xã hội, còn hành vi ăn cắp thơ văn, nếu những người cầm bút không lên án thì đợi ai?

Vậy ăn cắp một bài thơ có lớn không? Tôi lấy một ví dụ giả tưởng: Ví dụ tại nước Pháp, nếu thi sĩ A, ăn cắp bài thơ của thi sĩ B và được giải của Hội văn bút Paris, sau đó bị phát hiện, thì A có được công dân Pháp “bỏ qua” hay không?

Chỉ được thấy hoa vàng?!

Nhìn quanh khu vực Đông Nam á, có lẽ không nước nào trẻ em bị bạo hành và ngược đãi như tại VN. Từ nhà trẻ, nhà riêng và cho đến nhà chùa. Nếu không bị bạo hành, thì các hình ảnh ăn cơm với nòng nọc, đu dây đến trường, chui vào bao nilon qua suối của trẻ em vùng núi... cũng làm nhói lòng những ai còn chút lương tâm. Trong khi đó một một bộ phận trẻ em đô thị, có cha mẹ là cán bộ hay doanh nhân là hình ảnh ngược lại. Nó phô bày một bộ mặt bất công cùng cực của xã hội, một bất công rất cần mổ xẻ.

Báo chí có phản ánh, nhưng nghệ thuật thì sao? Hình như tất cả các tác giả viết cho thiếu nhi, tất cả các tác phẩm đều tránh né việc này, thay vào đó là những "hình ảnh trong trẻo, bình yên", những lặp lại về các "trò vui học đường", những tinh nghịch của một thứ tuổi thơ hoàn toàn vô tư lự, mà ví dụ gần nhứt, sinh động nhứt là bộ phim Tôi Thấy Hoa Vàng Trên Cỏ Xanh đang chiếu trên thị trường.

Tất nhiên nghệ thuật có quyền thể hiện trong mọi lãnh vực, có quyền mô tả cái đẹp, dù có thể nó lung linh, không thật. Nhưng liệu tại VN, nơi cái ác và nghèo đói diễn ra lồ lộ, liệu nghệ thuật có quyền mô tả cái xấu? Phải chăng người nghệ sĩ phải chùn tay trước lưỡi kéo kiểm duyệt bởi có thể bị qui chụp bôi đen xã hội tươi đẹp này? Viết sách thì chỉ tốn công, làm phim hẳn là rất tốn của, bộ phim Bụi Đời Chợ Lớn vẫn còn là một bài học lớn.

Dù nói thế nào, nghệ thuật rời xa thực tế, mô tả cái đẹp lung linh khi cái đẹp đó không có thật hoặc là thứ "của hiếm" thì chỉ là thứ nghệ thuật trốn chạy, giả trá, ru ngủ... Nó như một sự phỉ báng những vết bỏng trên thân thể tội nghiệp của em bé bán vé số bị mẹ đốt mà tôi dùng làm minh họa cho status này.

Ảnh từ zing.vn: Da non trên tay của Linh, bị mẹ đốt vì không bán hết vé số, đang bong tróc để thay lớp mới.

Còn xa!

Hoàn tất đàm phán TPP, nghe nói VN phải ràng buộc cho công dân được tự do lập hội. Là người viết văn tự do, ước mong của tôi là có tự do báo chí, xuất bản, nhưng hình như đường còn... xa lắm!

Nhiều người thường hỏi vì sao văn chương VN càng ngày càng dở, sau thời ca ngợi chế độ thì quẩn quanh với ái tình lăng nhăng, triết lý vụn vặn, sex siếc lõa lồ mà dơ bẩn. Nguyên nhân quá dễ nhận ra: không có tự do xuất bản, chế độ mở cửa nào thì thiên hạ viết theo kiểu đó. Cho sex nhưng cấm hiện thực xã hội, cấm đề cập chính trị, thì văn chương nó cũng dơ dơ chừng đó mà thôi.

Có nhà văn chỉ cho tôi một "chiêu" rằng, khi anh muốn in một cuốn sách "có vấn đề", hãy "làm bộ" hô hoán lên rằng sách của mình chỉ toàn tình yêu, đượm chút mùi tình dục, vậy là biên tập viên và nhà xuất bản họ... yên tâm, dễ được cấp giấp phép xuất bản.

Có người hỏi rằng sao phải cần xuất bản trong nước, làm nhà văn thì cứ viết tự do, cho nó lên internet hay in ở các NXB nước ngoài cũng được. Thật ra không đơn giản là như vậy. Tôi cũng công bố qua blog, in ở NXB của bạn bè tại Mỹ vài cuốn, phát hành qua amazon, nhưng giá quá cao so với trong nước, sách lại không thể về VN. Mà với một người viết, không thể bỏ qua yếu tố bạn đọc. Một cuốn sách được đón nhận, ngoài tiền nhuận bút, tác giả còn cảm thấy hạnh phúc, vì nó được chia sẻ. Niềm vui càng nhân càng lớn mà. Vì vậy tôi đã chọn in Mút Mùa Lệ Thủy trong nước, dù cũng có chút trục trặc. Đó là chưa kể đến, có những "lằn ranh đỏ" không được vượt qua, nếu anh chưa muốn ngồi tù!

Ngoài ra muốn nền văn học chung phát triển, cần có một KHÔNG KHÍ VĂN NGHỆ, lịch sử văn học hiện đại VN có 3 thời kỳ như vậy, thứ nhất là thời kỳ "thi nhân tiền chiến", thứ 2 và thứ 3 xảy ra cùng lúc, một ở miền Bắc (và các văn nghệ sĩ trong khu) là không khí văn nghệ thời chiến, xây dựng xã hội chủ nghĩa, chống "Mỹ ngụy" và một ở miền Nam thời 1954-1975 là không khí văn nghệ tự do sáng tác,chịu ảnh hưởng từ các trào lưu văn học thế giới. Cả 3 thời kỳ này đều tạo ra nhiều tác phẩm, nhưng do các tác phẩm văn nghệ phía Bắc phần lớn là dạng minh họa, nên ngày nay nó chỉ còn dạy trong nhà trường một cách ép buộc, với xã hội, nó trở thành vô giá trị. Văn học trước 1945 vẫn được đọc, văn học Việt Nam Cộng Hòa dù phần lớn cấm tái bản, vẫn được tìm đọc.

Hiện tại VN không có cái không khí cần thiết đó!

Theo tôi, văn học nghệ thuật VN sẽ được phục hồi chỉ sau khi có tự do xuất bản bởi khi đó nó sẽ tạo ra một "không khí văn nghệ" mới. Còn nếu tiếp tục như bây giờ, với các loại hội ăn bám vào tiền thuế nhân dân, văn nghệ sĩ được báo chí nhắc tên chỉ là bồi bút (tùy cấp độ, nhưng một khi đã nhận tiền ngân sách thì đã là bồi bút), các tác phẩm được viết vội vã, nhàm chán sau khi dự các "trại" (chữ này thật chính xác, nó giống như trại chăn nuôi), các tác phẩm được dịch cũng nằm trong khuôn khổ đó thì văn học VN sẽ còn trì trệ dài dài.

Nhưng khi nào có tự do xuất bản? Hình như cũng còn xa lắm!

Đối thoại 1: Bồi bút thượng hạng!

-Chú cho cháu hỏi chút được không?
- Ồ được, cháu cứ hỏi.
- Cháu đọc ở một status nào đó của chú nói rằng con người luôn thay đổi, hôm nay có thể xấu nhưng ngày mai phản tỉnh lại thành người tốt, chúng ta phải nhìn ở mặt tốt này.
- Đúng rồi, ý cháu là sao?
- À, cháu cũng đọc một status thấy chú gọi Chế Lan Viên là bồi bút, nhưng cháu nghĩ ông ta về cuối đời đã phản tỉnh!
- À, điều này hơi dài dòng. Con người là một thực thể tổng hòa, xấu có, tốt có, nhưng nếu để cái xấu bộc lộ ra, ảnh hưởng đến cộng đồng, thì dù có hối hận hay phản tỉnh, anh vẫn phải chịu trách nhiệm cái mình đã tạo ra. Có thể nói đời của ông Chế Lan Viên chia làm 3 giai đoạn. Giai đoạn đầu ông ta làm thơ đích thị như một thi sĩ u sầu nhưng tự do bày tỏ, và người đời còn nhắc đến Điêu Tàn. Giai đoạn thứ hai ông ta thành quan chức thơ của chế độ cộng sản và dùng trí thông minh - tài năng của mình làm ra những bài thơ nịnh nọt lãnh tụ và chế độ một cách tởm lợm, làm vấy bẩn cả tên tuổi, ngày nay từ thông dụng là đọc “muốn ói”, ví dụ toàn bài “Người đi tìm hình của nước”, hay như câu sau:

“Kìa mặt trời Nga bừng chói ở phương Đông
Cây cay đắng đã ra mùa quả ngọt
Người cay đắng đã chia phần hạnh phúc
Sao vàng bay theo liềm búa công nông”

Tất nhiên bây giờ chúng ta thấy “muốn ói” nhưng những bài thơ này một thời được ca tụng, và thậm chí một số bạn trẻ vừa lớn đã xem đó như “kim chỉ nam” của cuộc sống, trong giai đoạn này thơ ông còn kêu gọi giới trẻ lao vào cuộc “chiến tranh thần thánh” để “giải phóng miền nam” như ông từng viết:

Ai? Tôi!

Mậu Thân 2.000 người xuống đồng bằng
Chỉ một đêm, còn sống có 30
Ai chịu trách nhiệm về cái chết 2.000 người đó?
Tôi!
Tôi – người viết những câu thơ cổ võ
Ca tụng người không tiếc mạng mình
trong mọi cuộc xung phong.
Một trong ba mươi người kia ở mặt trận về sau mười năm
Ngồi bán quán bên đường nuôi đàn con nhỏ
Quán treo huân chương đầy, mọi cỡ,
Chả huân chương nào nuôi được người lính cũ!
Ai chịu trách nhiệm vậy?
Lại chính là tôi!
Người lính cần một câu thơ giải đáp về đời,
Tôi ú ớ.
Người ấy nhắc những câu thơ tôi làm người ấy xung phong
Mà tôi xấu hổ.
Tôi chưa có câu thơ nào hôm nay
Giúp người ấy nuôi đàn con nhỏ
Giữa buồn tủi chua cay vẫn có thể cười
(Chế Lan Viên- Rút trong sổ tay thơ tập 5 của tác giả)

Và đó cũng chính là “giai đoạn ba” của thơ ông. Một giai đoạn buồn, già nua nhưng tâm trí vẫn sáng láng, thông minh như ông đã từng, và nhìn lại đời mình, đời thơ, thấy rằng:

Trừ đi

Sau này anh đọc thơ tôi nên nhớ
Có phải tôi viết đâu! Một nửa
Cái cần đưa vào thơ, tôi đã giết rồi
Giết một tiếng đau – giết một tiếng cười
Giết một kỷ niệm – giết một ước mơ – tôi giết
Cái cánh sắp bay – trước khi tôi viết
Tôi giết bão ngoài khơi cho được yên ổn trên bờ
Và giết luôn mặt trời lên trên biển – Giết mưa
Và giết cả cỏ trong mưa luôn thể
Cho nên câu thơ tôi gầy còm như thế
Tôi viết bằng xương thôi, không có thịt của mình
Và thơ này rơi đến tay anh
Anh bảo đấy là tôi.
Không phải!
Nhưng cũng chính là tôi – Người có lỗi
Đã phải giết đi bao nhiêu cái
Có khi không có tội như mình
(Chế Lan Viên- Tạp chí Văn, Paris 1992)

Nhưng dù ngay trong giai đoạn đó, ông vẫn cố sống chết ôm cái “bánh vẽ” (Chả là nếu anh từ chối/ Chúng sẽ bảo anh phá rối/ Đêm vui/ Bảo anh không còn có khả năng nhai/ Và đưa anh từ nay ra khỏi tiệc…/Thế thì còn dịp đâu nhai thứ thiệt? Bài Bánh vẽ) để hưởng thụ bỗng lộc "thứ thiệt" mà không dám nói ra hết những lời thật về thực trạng đất nước, chỉ dằn vặt với riêng bản thân mình.

Chúng ta vẫn ghi nhận những thành công của ông về thi pháp giai đoạn đầu và sau này, nhưng tựu trung ngày nay không mấy ai đọc thơ ông, chỉ còn lại một cái tên và nếu đi sâu phân tích, Chế Lan Viên vẫn là một bồi bút thượng hạng.