Trí thức!

Đây là một danh từ, xuất phát từ một sự phản kháng chính phủ của một nhà văn nổi tiếng người Pháp là Émile Zola trong làn sóng bài người Do Thái thời đó, ông đã công khai viết kháng nghị, viết báo để bênh vực trong vụ minh oan cho một sĩ quan gốc Do Thái là Dreyfus. Vì bài báo này, Zola đã bị kết tội vu khống và phải sống lưu vong ở Luân Đôn một năm, nhưng khi quay về Pháp ông vẫn tiếp tục viết thêm một loạt bài báo thể hiện chính kiến của mình. Vào năm 1906, (khi đó Émile Zola đã mất), văn bản kháng nghị này của ông và bạn bè, được thủ tướng Pháp là Clemenceau (tiến sĩ, nhà báo) công khai và gọi là Tuyên ngôn của Trí thức (Manifeste Des Intellectuels). Từ đó từ "trí thức" ra đời, có mặt trong các Đại từ điển, với nghĩa: một cá nhân làm nghề sáng tạo các giá trị tinh thần và có thái độ phản biện xã hội!

Tại các nước độc tài chỉ có một "nhà nước toàn trị", mọi phản biện đều bị xem như "phản động" còn phản kháng có thể bị qui tội "lật đổ chính quyền" vì vậy chữ "trí thức" đã được định nghĩa lại, theo đó ai có học hành, ngầm ý tốt nghiệp cỡ... cao đẳng đã là trí thức! Thậm chí sinh viên còn được gọi là "trí thức trẻ", và do đó vị thế của trí thức tại các nước này bị xem nhẹ, và giới chính khách ngạo mạn gọi "trí thức là cục phân" (Mao Trạch Đông) hay “đồ cặn bã của dân tộc” (Lenin).

Tại Việt Nam, nơi mà phản biện xã hội về chính trị cũng dễ bị chụp mũ phản động, một người nổi tiếng như Ngô Bảo Châu cũng né tránh: "Tôi không đồng ý với việc coi phản biện xã hội như chỉ tiêu để được phong hàm “trí thức”… giá trị của trí thức là giá trị của sản phẩm mà anh ta làm ra, không liên quan gì đến vai trò phản biện xã hội". Câu của tay giáo sư toán này rõ ràng biện hộ và ca tụng cho chính mình!

Cá nhân tôi tôn trọng tài năng nhưng tôi không coi anh ta là một trí thức nếu không có tư duy phản biện bởi trong một chế độ toàn trị, những "giá trị của sản phẩm mà anh ta làm ra" vẫn là để phục vụ cho một tầng lớp bóc lột, khi đó nghệ sĩ gọi là văn công và kẻ cầm bút cũng là hạng văn nô. Còn nếu cho rằng chỉ tốt nghiệp cao đẳng là trí thức thì với 24.000 tiến sĩ cộng thêm, Việt Nam hiện nay có hàng chục triệu trí thức, và Lenin và Mao Trạch Đông sẽ đúng bởi trong cái mớ lùng nhùng kia, thiếu gì cặn bã và phân!

NGUYỄN ĐÌNH BỔN

Bão

Ông có cảm giác như nàng rất nhẹ sau lưng mình. Hai bên con đường nhỏ dẫn đến chiếc cầu sắt cũ, rất nhiều cây lớn bị cơn bão đêm qua làm gãy, các công nhân vệ sinh đã kịp dùng cưa cắt ra từng đoạn nhỏ xếp gọn gàng trên vỉa hè nhưng cành lá vẫn còn vương vãi khá nhiều trên đường. Vòng tay của nàng vẫn dịu dàng ôm qua vòng bụng ông, cằm vẫn tựa trên vai nhưng giờ đây cả hai đều biết họ đã bước qua một ranh giới khác. Ở giữa chiếc cầu sắt nàng hỏi: “Mới đầu tháng tư mà sao có bão hả anh?”. “Ừ, chỉ là một chút hoàn lưu thôi, đêm qua em ngủ được không?”

Đêm qua, cũng như mọi đêm kể từ ngày nàng nói phải chia tay ông vì bế tắc và đến với một người khác để vượt thoát khỏi cái bùng nhùng trong quan hệ của họ, ông nằm nghe tiếng chuông giáo đường gần nhà vọng đến vào lúc 4 giờ sáng. Bên cạnh vợ ông vẫn ngủ say. Ở phòng bên, ánh sáng đèn ngủ của hai cô con gái có vẻ như hơi chóa. Ông nằm đó, lặng câm như một xác chết dù tai vẫn nghe mọi âm thanh, mắt vẫn bắt mọi ánh sáng. Chừng hai giờ sáng, không ai ngờ cơn bão đầu mùa lại đột ngột chuyển hướng về phía nam. Dù vậy nó chỉ là một cơn bão rớt và khu vực trung tâm thành phố gần như không ảnh hưởng gì nhiều, chỉ có tiếng mưa rền rĩ trên mái nhà và thỉnh thoảng một cơn gió mạnh lùa qua, đập lên mái tôn nhà kế cận kêu loảng xoảng… Khi những tiếng chuông giáo đường vang lên thì gần như cơn bão đã đi xa, mưa cũng ngớt và có tiếng xe máy chạy ngang qua căn hẻm trước nhà. Ông ngồi dậy, nhẩm đọc lời hẹn của nàng qua tin nhắn điện thoại và vào phòng vệ sinh rửa mặt...

"Em không ngủ được, chỉ chập chờn, anh có nghe gió rất lớn không?". Nàng trả lời, như thể nàng biết rất rõ đêm qua ông cũng mất ngủ như nàng. Ông vừa chạy xe qua cầu vừa nghĩ về cái bất hạnh của những người tìm thấy tình yêu khi đã quá trễ. Sinh cách nhau một khoảng thời gian dài hơn một thế hệ, vì sao ông và nàng có thể hiểu nhau, chia sẻ gần như tất cả những quan điểm về cuộc sống và thường thấu cảm những khi nghĩ về nhau? "Anh có nghe, nhưng bão đã không đi qua thành phố, mà hình như nó tạt qua đây." "Dạ, cây gãy quá nhiều!".

Qua khỏi cây cầu sắt, thị trấn hiện ra. Sát bờ sông đặt những chiếc ghế đôi của những quán cà phê nhưng ngay lúc đó trời bỗng tối sầm lại, rồi mưa ào ạt rơi. Thời tiết phương nam ôn hòa giờ đây đã có những dấu hiệu bất thường. Ông nhấn ga, chạy nhanh vào chiếc cổng quán, lướt qua những nhân viên phục vụ đang hối hả bật dù, che bạt nhưng mưa cũng đã kịp làm ướt áo cả hai…

***

Xe lướt qua một bùng binh, ông nhìn thấy những poster quảng cáo phim lòe loẹt mới nhớ rằng họ đã từng cùng nhau vô cái rạp phim này nhưng đã vội vàng đi ra vì khi đèn vừa tắt, một cô gái bán dâm mặc váy rộng đã cùng khách hàng của mình hành lạc ngay cách chỗ họ một hàng ghế. Từ cái rạp phim đó, dọc theo con đường là những quán ăn, quán cà phê họ từng đến và có cả một thời gian rất dài lòng ông nhói đau khi đi qua vì nó gợi lên những kỷ niệm ân cần cũ, nhưng giờ đây cái cảm giác đó không còn nữa. Ông nhớ thời gian đầu chia tay, trong nỗi buồn tưởng chừng suy sụp, ông thường lấy vài cuốn sách thiền, đọc thật chậm, nghiền ngẫm từng chữ, nghiền ngẫm để cố hiểu rằng cái nỗi đau điên cuồng đó chỉ là nhân và quả của tham ái và dục. Giờ đây khi tất cả lắng lại, nó chỉ còn là ký ức. Nhưng ký ức phải chăng cũng chỉ là một dạng năng lượng của tham ái, nó cũng là dục? Còn cái năng lượng đang tạo nên cơn bão ngoài khơi kia là từ đâu?

“Anh về đi, trời sắp bão, em vừa xem mục dự báo thời tiết trên ti vi”. Còn cách nhà chừng năm trăm mét, mưa ào ạt tuôn xuống. Người đi xe máy vội vã tạt vào lề, lấy áo mưa khoác vội. Mưa quá lớn, mù trắng cả con đường trước mặt và áo mưa trở thành vô ích. Có lẽ cơn bão cuối mùa đang thật sự đến gần.

***
Nghe tiếng kèn xe, người ra mở cổng là cô con gái lớn đang học trung học. Mưa vẫn ầm ầm trên mái tôn. Vừa vào tới cửa nhà, ông vừa rủ áo mưa vừa hỏi: “Con về sớm vậy?” “Nhà trường cho về. Sắp có bão lớn rồi đó ba, ba vô nhà nhanh đi, ướt hết rồi”.

Nàng đưa cho ông cái khăn lông lớn, hỏi dịu dàng: “Có nhận tin nhắn em không?”. Ông mỉm cười: “Anh nghĩ là mưa lớn thôi, bão có khi nào vô thành phố này” “Anh quên hồi đầu mùa mưa năm ngoái rồi sao? Lúc đó cơn bão về lúc gần sáng, anh đâu dám ngủ…”. Ông lại cười: “Ừ, nó cũng chỉ tạt ngang, bão ngọn thôi mà!”. “Em thì lo sợ lắm, nhà mình có vẻ không chắc lắm, chỉ sợ bão làm tốc mái, anh đói chưa, em dọn cơm”.

Đêm. Những cánh cửa được đóng kín như cần thiết cho một sự cách ly an toàn. Bốn người trong gia đình nằm bên nhau trên chiếc giường 2x2m. Cả ông và nàng và cả hai đứa con không ai muốn ngủ. Họ, có lẽ không riêng gia đình họ mà cả thành phố cùng hồi hộp chờ cơn bão đến. Rốt cuộc chỉ có một cơn mưa lớn!

(Tạp bút Đàn ông, đàn bà, mọi thứ...)

Trước đường rầy

Khi Quân chạy đến nơi giao tiếp giữa đường rầy nhưng không có thanh chắn vì đây chỉ là một con đường hẻm, cô gái mặc đồng phục đã bước ra thổi còi tuýt tuýt và đưa cây gậy lên ngăn những người đang chạy xe gắn máy đến. Anh thắng xe cách đường rầy chừng 3 mét và đợi. Dù vậy đoàn tàu cũng còn khá xa….

… Mai thở mệt nhọc, cả thân hình cô tím tái, nhưng cũng ráng nói: “Nghe em nè, anh phải sống để nuôi con. Em cảm thấy sắp đến giờ rồi, anh đưa em về đi, làm ơn…”. Quân cắn răng, cố ghìm không cho nước mắt tuôn ra. Mai đang nửa nằm nửa ngồi trên một chiếc giường sắt nhỏ, tấm ra trắng ngã màu vàng bẩn thỉu bởi cùng chia sẻ bề ngang 80cm đó với cô là hai bệnh nhân khác, một người phụ nữ ngoài 60 và một phụ nữ trung niên, lớn hơn Mai vài tuổi. Quân đưa cho vợ ly nước, nói: “Ừ, em cố đi, bác sĩ nói còn có thể…”. Mai thở mệt nhọc: “Đừng nói dối em, em muốn ra đi bên con và anh, với lại em biết, nhà mình đâu còn tiền”. Quân cố trấn an vợ: “Bệnh em có thể chữa khỏi, anh sẽ kiếm ra tiền!”. Nói vậy thôi chớ anh không chắc lắm. Vợ chồng họ ở nhà thuê, gia đình bên vợ nghèo, gia đình Quân không còn ai trong khi chi phí cho một ca phẫu thuật tim rất cao. Tất cả tiền bạc họ giành dụm được và cả tiền bạc gia đình giúp đở đã hết sạch. Ngay lúc đó trong đầu Quân như lóe lên tia sáng, anh chợt nhớ mình còn có hai thằng bạn thân thời đi học, cách đây nhiều năm tụi nó làm ăn phát đạt, đều trở thành chủ doanh nghiệp. Tính Quân không muốn lụy bạn bè nên anh không lưu số bạn ttrong điện thoại. Quân nói với Mai: “Em đợi anh chút, anh chạy về nhà rồi ra liền”. Mai gật đầu, cô nhắm mắt lại. Quân vội vàng rời bệnh viện, anh phóng xe máy như bay về căn phòng nhỏ, lục cai túi đựng giấy tờ, lấy ra một quyển sổ. May quá, số điện thoại vẫn còn. Biết đâu họ sẽ là cứu tinh của gia đình anh. Quân vội vàng bấm một số nhưng máy báo không có tín hiệu. Anh thất vọng, nhẩm đọc và bấm số thứ hai. Tiếng tút dài bên kia cho Qua6nn một hy vọng, rồi đúng tiếng thằng Vinh, bạn anh: “A lô, tui, Vinh nghe” “Tao nè, Quân nè, tao đang cần gặp mày, mày đang ở đâu?”. Giọng Vinh: “Trời Quân hả, có chuyện gì vậy, mày không biết gì sao?” “Sao…?”,  “Tao về quê rồi, đóng cửa xí nghiệp may rồi, nợ cả đống, khi nào mày dẫn vợ con về ghé tao nói chuyện cho nghe…”. Quân thở hắt ra. Anh nói: “Ừ, không có chuyện gì, thôi mày cho tao số thằng Nam đi…” Vinh: “Gia đình mày đang gặp chuyện gì hả? Mày cắt đứt với bạn bè mấy năm nên không biết. Nam chết rồi!”. “Chết rồi?” “Ừ, lao đầu vô tàu lửa, nó vay tiền quá nhiều, công việc sụp đổ…”.

Đoàn tàu lao ầm ầm đến. Quân bóp chặt thắng tay, chân phải nhấn mạnh thắng sau. Đoàn tàu ngày tết khá dài vẫn cứ lao qua đường rầy như bất tận. Quân cắn răng, đưa tay tắt máy xe…

Phía bên kia đường rầy là nhà trẻ. Khuôn mặt Mai hiện lên nhợt nhạt: “Em biết anh yêu em lắm, nhưng không được tuyệt vọng, có làm sao cũng phải sống, phải nuôi bé Quốc nghen anh!”.

13.2.2014

Đảo Hoa Lan

Tân truyền kỳ

Mùa hè trước đây nhiều năm tôi đã cùng với ba người bạn ra chơi Côn Đảo. Không thể diễn tả hết những ấn tượng huy hoàng của tôi khi đến vùng đất còn hoang sơ này. Mùa hè hình như cũng là mùa hoa nơi đây. Cũng là hoa phượng, bằng lăng, hoa giấy, bò cạp vàng… nhưng màu hoa ở hòn đảo giữa trùng khơi này đặc biệt rực rỡ như thể những hạt nắng phản chiếu ráng sớm ráng chiều trên biển đã kết tinh thành một thứ ánh sáng pha trộn giữa sắc thắm của hoa và nét dập dờn của sóng, làm chúng bật lên những sắc màu riêng biệt. Nhưng trong thời gian đó, tôi nhận được điện thoại chia tay của nàng với rất nhiều nức nở qua sóng vệ tinh. Nàng bảo tôi đừng lập tức mua vé máy bay quay về thành phố bởi tất cả đã muộn và mong tôi tận hưởng những ngày nghỉ yên lành trong một không gian thuần khiết để có thể quên mối tình vốn biết trước sẽ không mang lại một cái kết có hậu của chúng tôi… Cũng như vẻ đẹp của màu hoa trên đảo, nỗi đau tình phụ là không thể diễn tả bằng lời hay ngòi bút và có lẽ những người bạn tôi chỉ cảm nhận bằng trực giác, rằng tôi đang rất đổi đau buồn, bằng chứng là trước chuyện đó tôi chỉ say mê xách máy ảnh đi chụp khắp nơi, từ bình minh đến hoàng hôn, từ hoa đến sóng biển, từ nhà tù cũ đến những con tàu mới nhưng sau cái giây phút nhận được điện thoại của nàng, và có lẽ nàng đã hũy luôn cái sim quen thuộc, thì những chai rượu chúng tôi mang theo phần lớn chạy vào bao tử của tôi và hình như sau những cuộc nhậu với những món hải sản thượng thặng, có nhiều lần tôi đã ra đứng nhìn trùng khơi mà khóc!

Sau một tuần rồi chúng tôi cũng về đất liền. Máy bay vừa hạ xuống phi trường, ngay lập tức tôi đã bắt taxi tìm đến căn phòng trọ của nàng, nơi chúng tôi từng có những tháng ngày đắm chìm trong hạnh phúc. Nhưng đúng như tôi dự cảm và nàng tuyên bố, bà chủ nhà trọ nhìn tôi với ánh mắt thương hại, và báo cho tôi biết nàng đã dọn đi ba ngày trước. Dọn sạch tất cả, như thể nàng cần một tuyên bố mạnh mẽ về sự cắt đứt quá khứ của mình vì biết tôi sẽ tìm đến. Thành phố mênh mông và có sức chứa hơn mười triệu con người, tìm em như thể tìm chim, mà không chừng em đã lên một con chim sắt, bay về một vùng trời diễm mộng nào đó, thôi cũng đành…!

Mấy năm đã trôi qua, không có một tín hiệu nào nhưng lòng tôi không hề nguôi gió bão dù người xưa đã biền biệt. Rồi một đêm tôi nằm mơ thấy mình đang tung tăng nơi Côn Đảo, tinh thần cực kỳ an bình sảng khoái, tôi mơ rõ ràng như thật, như một buổi chiều xưa đã ngồi bên cái hồ dưới sườn núi rực rỡ một sắc hoa vàng diễm ảo. Thức dậy, tôi thấy mình buồn nhớ kinh khủng. Lần này là nhớ một vùng đất chứ không phải nhớ con người. Tôi gọi cho các bạn cũ của mình, rủ rê họ tái lập một chuyến đi nhưng tất cả đều lịch sự chối từ. Có lẽ họ bận rộn nhưng cũng có thể họ đã chán ngán tôi, kẻ đã nốc hết số rượu ngon mang theo trong lần đi trước với lý do lãng xẹt và thiếu thuyết phục: thất tình!

Bạn cũ không đi nhưng nỗi nhớ phong cảnh dằn vặt quá, tôi quyết định tìm bạn mới. Tôi có quen một tay buôn lậu khá giàu có bởi thỉnh thoảng ngồi uống cà phê chung. Nghe tôi nói sẽ ra đảo chơi, bất ngờ lão đòi đi theo. Tôi khá ngạc nhiên với ý định của lão, nhưng dù sao có bạn đồng hành vẫn hơn. Vậy là chúng tôi hẹn ngày lên đường, vẫn như lần trước, chúng tôi sẽ ra đảo bằng tàu biển và về bằng máy bay để được trải nghiệm những cảm giác khác nhau trong cuộc hành trình. Buổi chiều xuống tàu, tôi hơi ngạc nhiên khi thấy lão mang theo một va ly nặng nề nhưng cũng không tiện hỏi. Rồi chuyến hải hành cũng thuận buồm xuôi gió. Chúng tôi ra đến đảo vào sáng hôm sau và ngay trong buổi sáng đã tìm thuê phòng trọ, ổn định chỗ ở và đợi chiều trời mát, sẽ đi thăm thú vài nơi.

Thế nhưng khi tôi rủ lão ra cái hồ bên sườn núi nhìn hoa vàng đang nở, lão lại từ chối nói mình đã có một cuộc hẹn. Và thật vậy, ngay lúc đó điện thoại lão reo vang, lão vội vàng ra đi, không quên xách theo cái túi trông khá nặng nề mà lão lấy ra từ cái va ly lớn. Tôi đi ra cái hồ nước cũ một mình, ngồi ở đó suốt buổi chiều và nhớ những người bạn tuyệt vời năm xưa, nhớ lại cũng chính nơi này tôi đã nhận cú điện thoại cuối cùng của người tình phụ nhưng giờ tôi không còn nhiều đớn đau để chìm trong men rượu. Tôi cảm thấy thanh thản, yên bình… đúng như hôm sống trong giấc mơ với chính khung cảnh này.

Nhưng hôm sau, khi vừa thức dậy, lão bạn già lại nói: “Bữa nay anh với tui đi chơi ngoài hòn Bảy Cạnh nghen, tui đã thuê ghe”. Tất nhiên tôi đồng ý vì ra Côn Đảo mà không ra những hòn đảo nhỏ khác nằm xung quanh nó thì cũng uổng công du lịch xa. Vậy là chúng tôi đi, khởi hành hơi trễ vì chiếc thuyền cho thuê có một trục trặc nào đó, nhưng không ngờ lại gặp tai họa.

Đó là một cơn giông kỳ lạ, bất ngờ, khủng khiếp nổi lên trên biển khi chúng tôi đã cách bờ chừng mười hải lý. Chiếc thuyền du lịch nhỏ, ngoài chúng tôi chỉ có một tài công nhưng anh chàng này quả có nhiều kinh nghiệm trên biển. Anh ta mau chóng tăng ga, cưỡi trên những ngọn sóng cao như nóc nhà, miệng gào thét chúng tôi mặc áo phao, còn tay ghì bánh lái, cố đưa con thuyền rời xa vùng sóng dữ. Nhưng ngay lúc đó mưa ập xuống, trời bỗng tối đen như mực. Sóng hình như có dịu đi nhưng vẫn còn khá cao và gió vẫn rít từng cơn. Người tài công vẫn kiên cường tìm cách vượt sóng, nhưng “rắc” một tiếng, bánh lái thuyền đã gãy. Tôi nghe tiếng gào “trời ơi” vang lên, không biết của anh ta hay của lão bạn già!

Từ giờ phút đó chúng tôi phó mặc số phận của mình cho Thượng đế. Trời vẫn tối mịt mù. Con thuyền dập duyềnh trôi vô định. Tay bạn buôn lậu luôn miện thở than, và qua đó tôi mới biết rằng lão đã mang ra đây một số vàng khá lớn, với ý điịnh buôn lậu vô đất liền những sản vật cấm, ngờ đâu giờ đây lại  đang phải phó thác mình cho sóng dữ.

Trong cái rung lắc dữ dội của con thuyền chúng tôi mau chóng buông xuôi và tự buộc mình vào thân thuyền rồi nằm im chờ chết. Thế nhưng sau khi ngất lịm vì sợ hãi và say sóng, tỉnh dậy chúng tôi đã nhận ra mình dạt vào một hòn đảo lớn!

Tưởng rằng sóng gió quăng quật về lại nơi xuất phát nhưng hoàn toàn không phải. Ngay cả tài công cũng ngơ ngác không biết thuyền bị dạt vào đâu vì theo anh ta phong cảnh hoàn toàn xa lạ. Nhưng vì con thuyền đã gãy bánh lái, lại có dấu hiệu vô nước, máy thuyền cũng hư hỏng nên đành bất lực. Chỉ mong hòn đảo có người để hỏi sửa thuyền và hỏi đường về.

Từ dưới con thuyền rách nát, nhìn hòn đảo có vẻ hoang vu. Lúc đó chừng về chiều. Sau khi trao đổi với tài công, tôi và anh bạn rời thuyền, quyết định thám hiểm một phen. Vừa bước chân lên bờ tôi đã choáng vì phong cảnh quá tuyệt mỹ. Nhưng độc đáo nhất là trên những vách đá ẩm ướt, tiếng suối róc rách chảy và hàng hàng lớp lớp hoa phong lan đang độ vào mùa. Tâm hồn thi sĩ được nuôi dưỡng từ bé và qua những cuộc tình điên của tôi rung động thật sự với đủ săc màu rực rỡ mà thanh nhã của hoa lan. Nhưng người bạn thô kệch đã lôi mạnh tay tôi, chỉ về một con đường mòn phía trước và ra hiệu dấn bước.

Khi chúng tôi vượt qua vài con dốc, một con đường trải đá hiện ra trước mắt làm chúng tôi cảm thấy vô cùng mừng rỡ bởi như vậy đây là hòn đảo có người. Chúng tôi chắc chắn sẽ hỏi được đường về! Bỗng nhiên một điều cựckỳ sốc xảy ra. Ngay trước mắt chúng tôi, từ một khúc ngoặt của con đường có một đoàn xe do ngựa kéo bỗng ầm ầm diễu qua. Một thi sĩ nửa mùa và một tay buôn lậu cùng ngây mắt ra nhìn. Xe ngựa đã là kỳ lạ nhưng kỳ lạ hơn trên mỗi chiếc xe đều có một cô gái. Họ ăn mặc như thời xa xưa và trang điểm cùng đeo trang sức khá lộng lẫy. Chúng tôi núp vào bên đường quan sát, và phải tự véo vào đùi mình để chắc là không phải đang mơ ngủ. Nhưng đúng là sự thật, một sự thật nằm ngoài sức tưởng tượng của con người…

Trên chiếc xe ngựa đi đầu, có một cô nàng cực xấu xí với đôi mắt xếch, miệng như cá hô nhưng trang điểm lòe loẹt và quần áo toàn bằng tơ lụa và từ mái tóc đến bàn tay đầy trang sức, chỉ nhìn qua có thể đoán cô ta là con nhà quyền quí. Những chiếc xe ngựa kéo chạy sau cũng đều chở những thiếu nữ đang xuân, vài người nhan sắc trung bình nhưng ỏng a ỏng ẹo trông khá chướng mắt. Chỉ có chiếc xe sau cùng, do một con ngựa già ì ạch gõ móng, trên  xe có một người con gái mặc áo vải thô, không hề có dấu vết phấn son trang sức nhưng sáng ngời lên một dung nhan tuyệt mỹ đến nỗi cả tôi và lão bạn già cùng như ngây như dại, nhìn theo hút mắt và sau khi chiếc xe cuối lướt qua, chúng tôi rời chỗ nấp, bám theo đoàn thiếu nữ lạ lùng vào trung tâm đảo.

  

Càng vào trong, chúng tôi càng gặp nhiều người. Những người dân ở đây ăn mặc theo lối xưa với áo bà ba, chân đất, đầu vấn khăn nhưng tất cả đều hòa nhã và không hề tỏ thái độ tò mò hay cảnh giác với hai con người xa lạ.

Một ông lão tóc bạc cho tôi biết đảo này có tên là Hoa Lan bởi nơi đây bất kỳ ngóc ngách nào cũng tràn ngập sắc hoa quí phái này. Và cứ đến mùa lan ra hoa chính vụ, chúa đảo lại mở hội Tình Yêu để cho phép trai gái tìm nhau kết duyên. Ở đây không có chuyện tự tìm hiểu nhau mà quyền lực thuộc về chúa đảo. Ông ta sẽ truyền tất cả các gái chưa chồng đến dự hội, căn cứ vào nhan sắc mà định thứ tự thấp cao. Lại gọi tất cả thanh niên chưa vợ đến cho thi tài văn thơ. Thơ văn càng được xếp là hay thì sẽ được vợ đẹp! À, thì ra tận cái vùng đảo xa heo hút này cũng có phong trào thi hoa hậu và những “giải nhất văn chương” như trong đất liền. Thật lạ đời!

Quá kinh ngạc với những gì vừa nghe thấy, chúng tôi quyết định không trở lại thuyền và gia nhập vào lễ hội lạ lùng hấp dẫn này. Theo chân những cô gái, chàng trai đang nô nức vào tòa nhà lớn có chiếc cổng được kết bằng hàng vạn đóa hoa lan khác nhau, chúng tôi cũng được cho vào. Thú thật cả hai chúng tôi đều cảm thấy choáng ngợp với nhan sắc cô gái lúc nảy ngồi trên chiếc xe ngựa cũ nát nên vừa tò mò vừa háo hức. Trong sảnh lớn, trai và gái xếp hàng đối diện nhau. Chúa đảo là một người đàn ông to lớn, ăn vận sang trọng và nét mặt nghiêm khắc ngồi trên một sập cao, bên cạnh ông là một tay thư ký mặt gian giảo và cuốn số. Hắn xướng tên từng cô gái và đánh dấu cẩn thận nhưng bí mật. Những chàng trai thì phải trổ tài thơ văn của mình. Nếu đã vào đây, ai cũng phải làm một bài thơ nộp lên cho chúa đảo, và ai cũng phải lấy một cô gái đang xếp hàng kia làm vợ. Không có ngoại lệ. Mọi sự chống đối đều xem là tội phạm và bị xử lý nghiêm khắc bằng cách quăng tội nhân vào Mõm Cá Mập, một vụng biển phía bắc đảo.

Như lỡ ngồi trên lưng cọp, chúng tôi không còn cách tháo lui nếu không muốn vào bụng cá mập. Tôi hoàn toàn tự tin ở thi tài của mình, vừa nhìn nhan sắc diễm lệ của nàng phía đối diện, thi hứng lại dạt dào như sóng biển và một bài thơ tụng ca tình yêu với tôi chẳng có gì khó khăn, nếu không nói là có khả năng đọat giải nhất, chỉ thương lão bạn già, nhìn anh ta nhăn nhó đau khổ khi ráng rặn ra một “bài thơ” cho đúng thủ tục thật buồn cười.

Đêm hôm đó tất cả những ai tham gia lễ hội Tình Yêu trên đảo đều phải ở lại những căn phòng đựợc chỉ định. Theo thông báo, chúng tôi chỉ được phép ra về khi hôn sự đã xong. Vốn chẳng coi cuộc đời là cái quái gì sau khi bị ruồng bỏ, tôi về phòng mình, đánh một giấc, có nghĩ một chút đến anh tài công giờ chắc đang than vắn thở dài bên con thuyền hư của mình bởi không cách chi liên lạc cùng chúng tôi. Đang thiu thiu ngủ, bỗng nhiên tôi nghe tiếng đập cửa. Hơi hoảng sợ nhưng tôi cũng mở hé cửa thử xem là ai. Thì ra đó là tay thư ký của chúa đảo. Hắn thì thào: “Tôi đã đọc bài thi của anh. Nó thật xuất sắc. Anh sẽ được xếp hạng nhất mùa này nhưng anh có… mang vàng theo người không?”- “Vàng? Tôi không có, nhưng để làm gì?”. Hắ n nhìn mặt tôi, cười khỉnh và gằn giọng: “Nghèo kiết xác như anh sẽ xếp hạng bét và sẽ phải lấy cô gái xấu xí nhất đảo này”. Hắn quay ngoắt người, bỏ đi và ghé lại, đập cửa phòng ông bạn buôn lậu.

Suốt đêm tôi không ngủ. Nhớ lại cái cô miệng cá hô mắt xếch mà kinh hãi. Nhưng dù có mang theo vàng, tôi cũng thề là sẽ không dùng nó làm nhơ bẩn văn chương! Nhưng mà vậy thì cái nhan sắc như đóa lan đang phong nhụy kia sẽ thuộc về ai? Quả là đắng cay khi ngay trong cái xứ sở khỉ ho cò gáy này, nạn hối lộ vẫn bao trùm tất cả!

Có vẻ như “ban giám khảo” đã làm việc suốt ngày đêm. Chiều hôm sau tất cả các cô gái đều trùm kín trong những chiếc áo choàng đen như phụ nữ hồi giáo và trên mỗi chiếc áo đều được đánh số thứ tự. Cánh đàn ông thì được xướng danh từ cao đến thấp và cứ theo đó mà dắt cô gái về căn phòng tân hôn đã được chuẩn bị sẵn. Tôi bàng hoàng khi nghe tên lão bạn mình được ghi nhận là “đệ nhất thi sĩ” mùa này. Bàng hoàng nhưng không ngạc nhiên, bởi tôi biết với dòng máu lưu manh chảy trong huyết quản, đêm qua lão đã cho đi khá nhiều vàng trong cái túi xách mà lão luôn kè kè bên mình, cái túi mà ngay cả trong cơn bão vừa qua, lão cũng chẳng buông tay.

Đúng như dự đoán, tôi được kêu tên cuối cùng và nhận cho mình cô gái chắc là xấu xí nhất còn lại cuối cùng. Tôi rã rời đến dắt tay nàng về phòng mình, lòng đắng cay tưởng tượng khi mở lớp áo choàng ra, không ai khác hơn cái nàng miệng hô mắt xếch hôm nào. Khi cánh cửa khép lại, tôi run run kéo cái áo che mặt trước và bàng hoàng, vui sướng tột độ khi đó lại là nàng, người con gái đẹp nhất, người con gái áo vải trên con ngựa già, người mà vì nàng tôi đã làm một bài thơ xuất sắc! Nàng cũng e ấp khi nhận ra tôi và tỏ vẻ vui mừng bởi nàng cho biết, đêm hôm qua đã nhìn thấy tôi đứng trong hàng ngũ đàn ông tìm vợ, và chỉ mong đừng rơi vào tay một gã thô kệch, cộc cằn. Nàng kể: “Nhà em nghèo lắm, nhưng đêm qua tay thư ký đòi đến mười lượng vàng, em không có nên bị xếp vào cuối bảng”.

Thì ra là vậy. Quả là may rủi khôn lường. Con người sao cải được cái nghiệp của mình. Tôi ôm nàng vào lòng, một mùi hương hoa lan thanh khiết và run rẩy và bỗng thương cho lão bạn giàu kia, chắc chắn giờ lão đang ôm cái cô nàng thô kệch nhưng đeo đầy trang sức kia!

Nửa đêm, đang say trong giấc mộng tình, bỗng nhiên tôi nghe tiếng đập cửa ầm ầm. Choàng vội áo quần, chúng tôi chưa kịp mở cửa thì một đoàn người đầu trâu mặt ngựa đèn đuốc sáng ngời ập đến. Chúng tôi bị trói giật cánh khuỷu và lôi ra ngoài. Tôi la lên: “Chúng tôi có tội tình gì? Tại sao các người bắt chúng tôi?”. Tay thư ký mặt mày gian xảo chính là người chỉ huy đám côn đồ. Hắn cười gằn, lấy tay chỉ vào trán tôi: “Anh bị tố cáo là đã hối lộ để lấy cô gái xinh đẹp nhất đảo này. Chúng tôi có lịnh bắt và ngày mai, chính chúa đảo sẽ xử lý anh”. Mặc cho chúng tôi giãy giụa, phản đối, họ lôi chúng tôi ra ngoài, đến bìa một khu rừng nơi có sẵn các cọc gỗ và trói chúng tôi vào đó. Thân cô thế cô. Tôi đành chờ “xét xử” trên chính nỗi oan của mình. Chỉ tội nghiệp cho nàng, nước mắt đẫm khuôn mặt yêu kiều nhưng an ủi cho tôi, nàng vẫn cố nhìn tôi nhoẻn cười chứ không sợ hãi.

Trói chúng tôi xong, bọn họ bỏ đi, bởi biết chắc trên đảo này chúng tôi chạy đâu cho thoát mà canh giữ. Nhưng chỉ lát sau, tôi bỗng nghe có tiếng xào xạc rất nhẹ, rồi một bóng người tiếp cận tôi, nhanh chóng mở dây trói. Tôi hoàn hồn nhìn kỹ thì ra đó là chàng trai lái thuyền du lịch. Ngay lập tức tôi mở trói cho nàng và chúng tôi cùng nhau chạy nhanh về phía con thuyền đang đậu. Trong bóng đêm, không ai phát hiện…

Thì ra chàng tài công đã sửa xong con thuyền, không thấy chúng tôi về anh ta quá lo lắng nên bí mật vào trung tâm đảo và chứng kiến đoạn sau câu chuyện. Thấy chúng tôi bị bắt trói, anh đã đợi bọn họ rời đi rồi vào giải cứu. Vừa đến nơi thuyền đậu, anh hối chúng tôi nhảy xuống nhưng khi tôi đưa tay đở nàng thì nàng nói: “Không, em không thể theo anh, em còn cha mẹ già. Anh hãy mau chóng đi đi, đừng bao giờ quay về đây nữa!”. 

Dù năn nỉ hết cách, dù những dòng lệ chân tình có rơi cũng không làm nàng thay đổi quyết định. Người lái thuyền lại giục, tôi đành ôm nàng vào lòng một lần rồi từ giã. Nàng cố nén, thầm thì: “Em sẽ nhớ anh, nhớ suốt đời dù mình chỉ có duyên hội ngộ chưa hết trọn một ngày!”.

Tôi chợt nhớ đến lão bạn, nhưng người lái thuyền ra hiệu đi nhanh vì thấy xa xa đèn đuốc chập chờn. Chúng tôi nhảy xuống thuyền, đẩy con thuyền ra xa, nổ máy. Tôi nhìn mải miết vào bờ, bóng nàng như một tảng đá vọng phu, nhỏ dần rồi mất hút.

Chúng tôi đã chạy thuyền suốt đêm, đến sáng thì người tài công nhận định lại phương hướng và may mắn gặp được một tàu đánh cá nhỏ cho một “can” xăng chạy về. Hôm sau anh ta trình báo lên chính quyền địa phương nhưng chẳng ai tin chúng tôi. Tôi đã ở lại Côn Đảo mười ngày để chờ lão bạn, nhưng anh ta không về, và cuối cùng cạn tiền, tôi đành lên một chiếc tàu thủy trở lại đất liền...

***

Đã một năm trôi qua, thành phố nơi tôi sống, những cành phong lan đang mùa rực rỡ. Tôi vẫn chưa thể quên những chuyện trên hòn đảo kỳ dị đó. Theo tôi đoán nó nằm đâu đó ngoài khơi vùng biển Côn Đảo và chờ đợi một ngày lão bạn kia trở về cùng với tin tức của nàng, nhưng đến bây giờ điều mong ước đó vẫn mờ mịt phù du…

NGUYỄN ĐÌNH BỔN

Tôi thấy

Em nhỏ đánh giày mười hai tuổi

chiều qua tôi gặp ngã tư đường

chuyển mưa ánh chớp lòa trong mắt

gữa dòng xe mù mịt khói tuôn

Cụ già tôi thấy trên phố rộng

còng lưng xe rác nhô vai gầy

một đời đã ngã sang hố lạnh

tiếng sét trên đầu bao lá bay

Cô điếm dưới hàng sao cổ thụ

đêm qua đứng khóc nhớ làng quê

thân đã tàn như dòng nước bẩn

cơn mưa không gột được ê chề

Tôi thấy những mùa u ám qua

mùa nay đang chuyển giữa quê nhà

đêm qua tôi xếp tình yêu lại

để bút đau cùng tiếng sấm xa!

16.4.2014

người phía biển

không thèm thuốc mà anh thèm khói
như nhớ em thèm một tiếng cười
như nhớ em nhớ dòng nước mắt
không còn thèm núm vú làn môi

anh ngồi giữa một ngày bế tắc
khói mù bay ngộp thở ban công
miệng đắng nghét và lòng ám muội
nhớ năm xa máu pháo nhuộm hồng

cũng giống như bây giờ nhớ biển
không còn thèm bơi lội ấu thơ
chỉ thèm ôm được mùi muối mặn
biển như em ở phía mịt mờ…

6.14

Peter!

Truyện ngắn

Đó là mười tuần lễ không bao giờ quên trong đời của tôi. Giờ đây khi đã bước vào tuổi già, những lớp da trên đùi đã nhăn nheo, đôi vú đã mềm đi, âm hộ đã không còn sức căng bật như thời tuổi hai mươi, tôi lại nhớ Peter da diết. Như đêm nay, khi John đã ngủ sau khi nốc vài ly whisky, ngáy vang, tôi ra đứng ngoài ban công và rồi lại trở vào, tôi vào nhà tắm, mở đầy bồn nước, và nhìn vào đó, nhìn thấy Peter trong đó, nhìn thấy khuôn mặt, cặp mắt tinh nghịch, cái miệng ướt át, tham lam, dương vật dài sung mãn, tiếng rên lạ lùng mà khơi gợi, làn da ram rám luôn muốn chà sát cơ thể tôi, ôi Peter, Peter…

Năm mươi năm đã qua, chưa bao giờ trở lại chốn cũ nhưng tôi vẫn nhớ đó là một khu biệt thự kín đáo nằm tiếp giáp với bờ biển Caribe và được rào chắn kỹ càng. Để đến được đó, để sống trong đó, tôi đã phải vượt qua rất nhiều ứng viên, phải chứng tỏ khả năng thích nghi với môi trường nước của mình. Lúc đó tôi là một cô gái chỉ mới 23 tuổi, đã trải qua vài mối tình thời đại học nhưng chưa cảm thấy yêu ai sâu nặng để có thể kết hôn.

Sau những bài trắc nghiệm cả tâm lý và kỹ năng, tôi chỉ nhớ ông giám đốc dự án đã hỏi tôi một câu: “Cô có thể cắt ngắn mái tóc của mình không?”. “Ồ, tôi đã có dự định này từ lâu” “Tốt, cô được nhận việc, hãy chuẩn bị tâm lý sẵn sàng”.

Peter! Peter! Đã 50 năm, tôi đã cố quên Peter hào hiệp mà tội nghiệp của tôi. Tôi không bao giờ nhắc đến cái tên ấy suốt thời gian dài, tôi không bao giờ mở khóa cái hộc tủ đựng những hình ảnh thân ái của chúng tôi thời ấy. John cũng không nhắc lại về điều này, tôi cám ơn John vì sự cao thượng của anh nên nhiều khi cảm thấy có lỗi bởi thú thật John, cũng như những người đàn ông khác trước kia, chưa bao giờ cho tôi được hưởng thụ cảm giác lạ lùng, cực điểm của khoái lạc, đỉnh điểm của tình yêu như Peter từng mang lại, dù điều này tính theo hệ số thời gian mà tôi đã sống, chỉ vài ba tuần là quá ngắn ngủi. Tôi đã sống cùng John hơn 40 năm, một kỷ lục so với bạn bè. Và dù chúng tôi không có con, đó có thể xem như một gia đình đầm ấm. Thời trẻ, đã có nhiều lần, John bất chợt trở về khi tôi không ra khỏi nhà, anh đã bắt gặp tôi trần truồng đờ đẫn một mình trong hồ bơi. Có lẽ anh hiểu? Phải không John? Có lẽ anh hiểu!

Tôi luôn nhớ cái cách Peter áp sát vào người tôi, rối rít, cuồng si, dịu dàng, hung bạo và cho tôi một cảm giác kích thích chưa từng có. Cái cảm giác đó vượt qua tất cả, nó như mách bảo rằng hãy yêu, hãy đánh đổi hết, cả công việc, cuộc đời, tương lai, giá trị đạo đức cũ rích của loài người, để ôm trọn vẹn Peter vạm vỡ trong tay, để cảm thấy Peter trong người mình, cảm thấy sự sẻ chia ngọt ngào, đau đớn, điên cuồng, lạ lùng của một tình yêu vượt thoát trên mọi lý lẻ…

Ngay cả cảm giác bất an vì biết bị giám sát bởi hệ thống máy thu âm cũng tan biến khi chúng tôi hòa nhập vào nhau. Peter khác tôi, Peter không có cảm giác đó, nhưng bằng cảm nhận tinh tế của một phụ nữ, tôi biết Peter không chỉ đơn thuần đến với tôi bằng tình dục, đó là một tình yêu thực sự. Peter như một đứa trẻ hay giận hờn và bộc lộ tính cách ghen tuông rất rõ, ngay cả khi tôi nghe điện thoại cũng không thoát khỏi ánh mắt ganh tỵ, và sau đó, khi tôi bước xuống, sự cuồng nhiệt lại trào dâng hơn bao giờ hết. Một mụ già 70 tuổi là tôi hôm nay, vẫn không quên sự rậm rật của hai dòng máu nóng khi quyện vào nhau.

Thật ra lúc đầu tôi chỉ nghĩ Peter như một đứa em, (một đứa con thì hơi quá vì lúc đó tôi còn quá trẻ), nhiệm vụ của tôi là tiếp cần gần, bơi lội, đùa nghịch và trắc nghiệm khả năng ngôn ngữ của Peter, điều mà các ông chủ dự án và các nhà khoa học vừa nghi ngờ vừa hy vọng. Nhưng chỉ một tuần sau lần gặp đầu tiên, tôi nhận thấy cử chỉ của Peter rất lạ lùng. Khi tôi xoay mặt Peter về phía mình, cho Peter nhìn và nghe rõ từ “Hello” và ra hiệu Peter lặp lại, tôi đã bắt gặp ánh mắt háo hức của một chàng trai. Từ lúc đó, ánh mắt ấy ám ảnh tôi. Một buổi trưa, khi chỉ còn lại chúng tôi, Peter đã thể hiện tình yêu bằng cách dùng miệng tấn công vào ngực tôi. Dù bộ đồ bơi chống thấm nước khá dày, tôi vẫn cảm giác có một sức nóng lan tỏa trong môi trường nước. Ngay chính tôi cũng cảm thấy kỳ lạ khi một cảm giác thẹn thùng lướt qua gò má, tôi nhắc Peter bằng từ “làm việc, làm việc” và cực kỳ kinh ngạc khi Peter tinh nghịch trả lời “chơi, chơi, chơi” và lại tiếp tục dùng miệng cù vào quanh khuỷu chân tôi. Lúc đó, cái cảm giác của một cơ thể đàn ông đụng chạm vào người mình là rất rõ… Tôi bỏ đi...

Tôi không còn muốn nhớ đến thời gian đó, bởi mỗi khi nhớ tôi lại cảm thấy trái tim mình tan vỡ như trái tim của Peter trong phòng thí nghiệm sau chỉ một tuần chúng tôi bị cách ly. Peter, Peter… Ôi cái hồ nước biệt lập đó, bên trên là tấm thảm nằm của tôi. Buổi trưa đó, khi nỗi nhớ đã vượt qua những kỳ thị, tôi quay về và Peter đã nhảy vụt lên mừng rỡ, làm cho bao nhiêu nước bắn lên tung tóe. Tôi lao xuống hồ, tôi ôm Peter trong tay, tôi cảm nhận sức nóng từ một cơ thể giống đực, tôi tự cởi quần áo của mình và sẵn sàng cho một sự thâm nhập. Chưa bao giờ, không bao giờ, sẽ chẳng còn bao giờ có đuợc một cảm giác đê mê như vậy. Ôm Peter trong tay, cảm thấy như Peter cũng ngất đi khi đi vào người tôi mạnh mẽ, và cái cảm giác của lần đó, lần sau, lần nữa đều tuyệt đích, khùng điên, thỏa mãn, vô luân… nó trở thành một sự tuyệt vọng tính dục sau này vì cái khao khát tìm lại sự đánh mất, nó phá vỡ cuộc hôn nhân của tôi với John dù cuộc hôn nhân đó chưa bao giờ tan vỡ…

Tôi còn nhớ ngày hôm đó, tức hai tuần sau của lần quan hệ xác thịt với nhau đầu tiên, một cảm giác bất an trộn lẫn hưng phấn đã làm chúng tôi lao vao nhau, làm tình không biết bao nhiều lần, thậm chí buổi tối tôi không muốn về phòng mình mà chỉ muốn chìm đắm trong làn nước hồ sóng sánh màu tình yêu. Nhưng tiến sĩ Lilly bất ngờ xuất hiện và ra dấu cho tôi đi theo ông. Ông bảo chờ tôi ở văn phòng khi tôi đã mặc đầy đủ trang phục. Khi tôi đến, ông ngồi trên chiếc bàn nhỏ, vẻ mặt trầm ngâm, và rồi ông lấy ra một chiếc phong bì đã dán kín, đẩy về phía tôi: “Tất cả là tiền mặt. Đây là tiền công cho những cống hiến của cô thời gian qua”. Cái chữ “cống hiến” đầy ngụ ý đó sau này tôi mới hiểu, còn lúc đó, tôi thực sự bàng hoàng: “Tiến sĩ Lilly, nghĩa là sao? Tôi bị mất việc?” “Không- ông lắc đầu, buồn bã- nguồn tài trợ đã chấm dứt từ tuần trước vì họ không còn tin tôi. Tôi rất tiếc, ngày mai, Peter sẽ được đưa về Miami”. Ông đứng lên: “Cô Margaret, chúc ngủ ngon, chúng ta cũng chỉ còn ở đây đêm nay”.

Ra khỏi phòng tiến sĩ Lilly, tôi lao như  bay về phía hồ nước, nhưng cánh cửa sắt ngăn cách hồ và dãy phòng làm việc đã được hạ xuống, tôi gào lên “Peter, Peter” và nghe những âm thanh rít dài, âm vực cao, rồi nghe cả tiếng phát âm “M” “M” mà tôi từng cố dạy cho Peter những ngày qua…. Tôi gục xuống nền đá lát sàn, một lúc sau, rồi có bàn tay nâng tôi dậy, đáp lại tiếng thì thào của tôi “Tiến sĩ Lilly, làm ơn, làm ơn…”, ông dìu tôi về phòng, đặt tôi lên giường, hôn vào trán tôi, nói thật dịu dàng: “Khóc một lần đi con gái, cố gắng lên con gái”.

Sáng hôm sau khi tôi tỉnh lại, Peter đã được đưa đi…

Một tuần sau tôi nhìn thấy ảnh Peter trên một nhật báo với dòng tít “Peter, chú cá heo thất tình đã chết vì nhịn thở”, và dẫn lời bác sĩ thú y Andy Williamson cho biết khi mổ pháp y trong phòng thí nghiệm, trái tim Peter đã vỡ tan.

6.2014